TRNKL
De monitoringsopdracht van de FIU aan een meldingsplichtige instelling
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640 · art. 3.7 Implementatiewet (consultatieversie) · vanaf 10 juli 2027 · wat de opdracht vraagt, welke eigen verplichtingen daarnaast gelden, en hoe u het inricht bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Uitvoeren en rapporteren is de plicht; beoordelen blijft uw eigen werk

De monitoringsopdracht van de FIU: kijken zonder dat de cliënt het merkt

Een opschorting merkt de cliënt zelf: zijn betaling komt niet aan. Een monitoringsopdracht merkt hij niet, en daar zit de waarde van het instrument dat FIU-Nederland op 10 juli 2027 krijgt. Op grond van art. 25 van de zesde antiwitwasrichtlijn en art. 3.7 van de Implementatiewet kan de FIU een meldingsplichtige instelling opdragen een natuurlijke persoon of een rechtspersoon, dus ook een zakelijke cliënt, aan wie zij een aanzienlijk risico verbindt gedurende ten hoogste zes maanden te volgen en daarover te rapporteren. Deze flowchart legt uit wat die opdracht van u vraagt (uitvoeren en rapporteren), wat zij niet is (geen inlichtingenverzoek, geen opschorting, geen verificatieopdracht), en welke verplichtingen uit uw eigen doorlopende monitoring daarnaast gelden: de opdracht is een signaal voor een review waarvan de uitkomst op voorhand niet vaststaat, in de breedte en in de tijd. Acht processtappen met per stap de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners, drie fictieve casussen, een inrichting van het transactiemonitoringsysteem in vier onderdelen en de veelgemaakte fouten per stap. Elke regel zegt wat geldt tot en met 9 juli 2027 en wat vanaf 10 juli 2027.

Klik op i of op een node voor meer informatie
ACHTERGROND · VAN WWFT NAAR IWT
📖
Waar de monitoringsopdracht vandaan komt
De lacune in art. 17 en 17a Wwft · art. 25 AMLD6 · art. 3.7 Iwt (consultatie 2025) · Raad van State · stand van de wetgeving
DE BEVOEGDHEID · VANAF 10 JULI 2027
🔎
Wie, wat, hoe lang, en wat de opdracht niet is
Aanzienlijk risico aan een persoon · rekeningen en beheerde relaties · ten hoogste zes maanden · vooruitkijken en rapporteren, niet ingrijpen
UW EIGEN PLICHT · NAAST DE OPDRACHT
🔍
Wat de opdracht van u vraagt en welke eigen verplichtingen daarnaast gelden
Uitvoeren en rapporteren is de plicht jegens de FIU; review, melding en terugkijken zijn uw eigen beoordeling
🗣
Terminologie · art. 25 AMLD6, art. 3.7 Iwt
Controleren of monitoren: waarnemen en rapporteren, geen verificatie bij de cliënt
🔇
Mededelingsverbod · art. 73 AMLR, art. 23 Wwft
De cliënt wordt niet geïnformeerd
🔒
Gegevens · art. 76 en 77 AMLR
Doelbinding, bewaren, verwijderen
⚖
Vrijwaring en handhaving · art. 20c Wwft, WED
Geen vrijwaring in de Iwt; niet opvolgen is een economisch delict
DE UITVOERING · ACHT STAPPEN · DRIE SECTOREN
🛠
Van ontvangst tot dossier, per stap toegepast bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Per stap: norm, handelingen, vastlegging, rollen en termijn, valkuil, en de toepassing per sector met drie fictieve casussen
📥
Stap 1
Ontvangst en verificatie van de opdracht
opdracht
🔒
Stap 2
Registratie in het case management systeem en afscherming
opdracht
🔍
Stap 3
Reikwijdte vaststellen en de event-driven review openen
opdracht eigen review
📊
Stap 4
Inrichting in het transactiemonitoringsysteem
opdracht eigen review
📣
Stap 5
Beoordelen tijdens de periode, en melden alleen als uw eigen beoordeling daartoe leidt
eigen review
📄
Stap 6
Het verslag over de resultaten
opdracht
⏳
Stap 7
Einde van de periode
opdracht eigen review
🗃
Stap 8
Dossiervorming, bewaring en evaluatie
opdracht eigen review
Achtergrond en veelgestelde vragen

Achtergrond

Kijken zonder dat de cliënt het merkt

Vanaf 10 juli 2027 krijgt FIU-Nederland een derde instrument naast het opvragen van gegevens (nu art. 17 Wwft) en het laten aanhouden van een transactie (sinds 1 juli 2026 art. 17a Wwft): de bevoegdheid om een meldingsplichtige instelling op te dragen gedurende een door de FIU bepaalde periode de transacties of activiteiten te volgen die via rekeningen of andere zakelijke relaties lopen van een natuurlijke persoon of rechtspersoon aan wie de FIU een aanzienlijk risico verbindt, en daarover verslag te doen. Naar de letter kan elke meldingsplichtige instelling zo een opdracht krijgen; naar de zienswijze van TRNKL krijgen banken, betaaldienstverleners en aanbieders van cryptoactivadiensten er door de aard van hun producten en diensten het meest mee te maken. De grondslag staat in art. 25 van Richtlijn (EU) 2024/1640; de Nederlandse omzetting in art. 3.7 van de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, die in juli 2025 in consultatie ging en in augustus 2026 advies van de Raad van State kreeg. Tot 10 juli 2027 bestaat het instrument niet.

De flowchart trekt een scherpe lijn tussen wat de opdracht van de instelling vraagt en welke verplichtingen uit haar eigen doorlopende monitoring daarnaast gelden. Jegens de FIU is de verplichting beperkt tot uitvoeren en rapporteren. Maar een kennisgeving van de FIU dat aan een cliënt een aanzienlijk risico is verbonden, is naar het standpunt van TRNKL een indicator van hoger risico en een relevant feit dat tot herbeoordeling verplicht. De opdracht is daarmee een signaal voor een eigen event-driven review waarvan de uitkomst op voorhand niet vaststaat, in de breedte (andere producten, gelieerde personen, verbonden partijen) en in de tijd (dezelfde kenmerken in transacties en gedrag vóór de periode). Een melding kan nodig zijn, maar hoeft niet, en een melding leidt niet vanzelf tot een opschorting door de FIU. De cliënt wordt over de monitoring niet geïnformeerd; het contrast met de actieve informatieplicht bij een opschorting is bewust.

Voor de uitvoering geeft de flowchart acht processtappen, elk met de norm, de handelingen, de vastlegging, de rollen en termijnen, de valkuil en de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners aan de hand van drie fictieve casussen. De uitvoering van de opdracht en de eigen review lopen als twee sporen naast elkaar, met een eigen dossier en een eigen uitkomst: het verslag aan de FIU en de reviewconclusie. Stap 4 richt het transactiemonitoringsysteem in vier onderdelen in: een vlag op cliëntniveau met einddatum, volledige waarneming van transacties en gedrag op de aangewezen rekeningen, gerichte scenario’s op de zorg uit de opdracht, en een netwerkstand voor de rest van de relatie en de historie. De wettekst van de consultatieversie is woordelijk gelezen; waar de memorie van toelichting daarvan afwijkt (het verslag, de bestuursrechtelijke sanctie), zegt de flowchart dat.

Veelgestelde vragen

Wat is een monitoringsopdracht van de FIU?
Een opdracht van FIU-Nederland aan een bank, betaaldienstverlener, cryptodienstverlener of andere meldingsplichtige instelling om gedurende een bepaalde periode de transacties of activiteiten te volgen die via een of meer rekeningen of andere zakelijke relaties van een bepaalde persoon of entiteit lopen, en daarover verslag te doen. De bevoegdheid komt uit art. 25 van de zesde antiwitwasrichtlijn en komt in Nederland in art. 3.7 van de Implementatiewet (Iwt), die op 10 juli 2027 de Wwft vervangt.
Kan de FIU dat nu al?
Nee. Tot 10 juli 2027 kan de FIU alleen gegevens opvragen (art. 17 Wwft) en sinds 1 juli 2026 een transactie ten hoogste vijf werkdagen laten aanhouden (art. 17a Wwft).
Hoe lang mag de FIU een instelling laten monitoren?
De richtlijn noemt geen maximum. De consultatieversie van de Iwt begrenst de periode op ten hoogste zes maanden, ook als het verzoek van een buitenlandse FIU komt; de memorie van toelichting motiveert die keuze niet en vergelijkt haar niet met Kroatië, waar de termijn drie maanden is, met verlenging tot zes. Het wetsvoorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend, dus dit kan nog veranderen.
Hoort mijn bank mij te vertellen dat de FIU meekijkt?
Nee. Anders dan bij een opschorting van een betaling, waarover de bank u op grond van art. 17a lid 6 Wwft direct moet informeren, bestaat bij een monitoringsopdracht geen informatieplicht, en er is geen grondslag die de bank toestaat u dat te vertellen. U merkt van de monitoring in beginsel niets; uw betalingen lopen gewoon door.
Kan mijn rekening door een monitoringsopdracht geblokkeerd worden?
Niet door de monitoringsopdracht zelf: die vraagt de instelling te kijken, niet in te grijpen. Ziet de instelling tijdens de periode een transactie die zij na eigen beoordeling verdacht vindt, dan meldt zij die en kan zij de uitvoering op grond van haar eigen plicht aanhouden (art. 71 AMLR, drie werkdagen). De FIU kan daarna een afzonderlijke opschorting opleggen. Daarover moet de instelling u nu terstond informeren (art. 17a lid 6 Wwft); de consultatieversie van de Iwt kent vanaf 10 juli 2027 alleen een plicht om u op uw verzoek te informeren (art. 3.6 lid 8).
Wat moet er in het verslag aan de FIU staan?
De wet schrijft geen vorm voor; de FIU bepaalt vorm en moment in de opdracht. Een bruikbaar verslag bevat de uitgevoerde reikwijdte, de volledige transactie- en gebeurtenissenlijst van de aangewezen rekeningen met tegenpartijen, landen en kanalen, een vergelijking met de periode ervoor, de bevindingen op de zorg die de FIU beschreef, de meldingen die tijdens de periode zijn gedaan, en het eigen besluit van de instelling over het cliëntrisico.
Moet ik tijdens de monitoring nog apart melden?
Alleen als uw eigen beoordeling daartoe leidt, en dan onverwijld (art. 69 AMLR; tot 10 juli 2027 art. 16 Wwft). De opdracht verplicht u te kijken en te rapporteren, niet te melden; een periode zonder bevindingen is een geldig resultaat dat u met gegevens aantoont. Het verslag is een aanvulling op de meldplicht en geen uitstel. Vermeld in een melding het opdrachtnummer.
Leidt een melding tijdens de monitoring tot een opschorting door de FIU?
Niet vanzelf. De FIU beslist zelf of zij op een melding een opschorting laat volgen en bericht de instelling niet noodzakelijk over de uitkomst van haar analyse. De instelling past intussen haar eigen onthoudingsplicht toe (art. 71 AMLR: niet uitvoeren tot na de melding; krijgt zij binnen drie werkdagen geen instructie, dan beslist zij zelf op grond van haar risicobeoordeling).
Geldt de monitoringsopdracht ook voor belastingadviseurs en notarissen?
Naar de letter kan elke meldingsplichtige instelling een opdracht krijgen. Of een adviesrelatie van een belastingadviseur een ‘beheerde zakelijke relatie’ is waar transacties doorheen lopen, is in de consultatie door de NOB aan de orde gesteld en door de wetgever nog niet beantwoord. Bij een notaris eindigt de relatie meestal met de afwikkeling van de transactie, zodat een opdracht over een periode zelden een voorwerp heeft; de FIU zal dan de bank benaderen. Naar de zienswijze van TRNKL krijgen banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners er het meest mee te maken.