De monitoringsopdracht van de FIU aan een meldingsplichtige instelling
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640 · art. 3.7 Implementatiewet (consultatieversie) · vanaf 10 juli 2027 · wat de opdracht vraagt, welke eigen verplichtingen daarnaast gelden, en hoe u het inricht bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Door mr. Toine Jorna · eerste publicatie 30 oktober 2026 · bijgewerkt 30 oktober 2026
Uitvoeren en rapporteren is de plicht; beoordelen blijft uw eigen werk
De monitoringsopdracht van de FIU: kijken zonder dat de cliënt het merkt
Een opschorting merkt de cliënt zelf: zijn betaling komt niet aan. Een monitoringsopdracht merkt hij niet, en daar zit de waarde van het instrument dat FIU-Nederland op 10 juli 2027 krijgt. Op grond van art. 25 van de zesde antiwitwasrichtlijn en art. 3.7 van de Implementatiewet kan de FIU een meldingsplichtige instelling opdragen een natuurlijke persoon of een rechtspersoon, dus ook een zakelijke cliënt, aan wie zij een aanzienlijk risico verbindt gedurende ten hoogste zes maanden te volgen en daarover te rapporteren. Deze flowchart legt uit wat die opdracht van u vraagt (uitvoeren en rapporteren), wat zij niet is (geen inlichtingenverzoek, geen opschorting, geen verificatieopdracht), en welke verplichtingen uit uw eigen doorlopende monitoring daarnaast gelden: de opdracht is een signaal voor een review waarvan de uitkomst op voorhand niet vaststaat, in de breedte en in de tijd. Acht processtappen met per stap de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners, drie fictieve casussen, een inrichting van het transactiemonitoringsysteem in vier onderdelen en de veelgemaakte fouten per stap. Elke regel zegt wat geldt tot en met 9 juli 2027 en wat vanaf 10 juli 2027.
Klik op i of op een node voor meer informatie
ACHTERGROND · VAN WWFT NAAR IWT
📖
Waar de monitoringsopdracht vandaan komt
De lacune in art. 17 en 17a Wwft · art. 25 AMLD6 · art. 3.7 Iwt (consultatie 2025) · Raad van State · stand van de wetgeving
DE BEVOEGDHEID · VANAF 10 JULI 2027
🔎
Wie, wat, hoe lang, en wat de opdracht niet is
Aanzienlijk risico aan een persoon · rekeningen en beheerde relaties · ten hoogste zes maanden · vooruitkijken en rapporteren, niet ingrijpen
UW EIGEN PLICHT · NAAST DE OPDRACHT
🔍
Wat de opdracht van u vraagt en welke eigen verplichtingen daarnaast gelden
Uitvoeren en rapporteren is de plicht jegens de FIU; review, melding en terugkijken zijn uw eigen beoordeling
🗣
Terminologie · art. 25 AMLD6, art. 3.7 Iwt
Controleren of monitoren: waarnemen en rapporteren, geen verificatie bij de cliënt
🔇
Mededelingsverbod · art. 73 AMLR, art. 23 Wwft
De cliënt wordt niet geïnformeerd
🔒
Gegevens · art. 76 en 77 AMLR
Doelbinding, bewaren, verwijderen
⚖
Vrijwaring en handhaving · art. 20c Wwft, WED
Geen vrijwaring in de Iwt; niet opvolgen is een economisch delict
DE UITVOERING · ACHT STAPPEN · DRIE SECTOREN
🛠
Van ontvangst tot dossier, per stap toegepast bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Per stap: norm, handelingen, vastlegging, rollen en termijn, valkuil, en de toepassing per sector met drie fictieve casussen
📥
Stap 1
Ontvangst en verificatie van de opdracht
opdracht
🔒
Stap 2
Registratie in het case management systeem en afscherming
opdracht
🔍
Stap 3
Reikwijdte vaststellen en de event-driven review openen
opdrachteigen review
📊
Stap 4
Inrichting in het transactiemonitoringsysteem
opdrachteigen review
📣
Stap 5
Beoordelen tijdens de periode, en melden alleen als uw eigen beoordeling daartoe leidt
eigen review
📄
Stap 6
Het verslag over de resultaten
opdracht
⏳
Stap 7
Einde van de periode
opdrachteigen review
🗃
Stap 8
Dossiervorming, bewaring en evaluatie
opdrachteigen review
Waar de monitoringsopdracht vandaan komt
Achtergrond · de lacune, de richtlijn, de Nederlandse omzetting
In één zinTot 10 juli 2027 kan de FIU een instelling alleen laten terugkijken (art. 17 Wwft) of kort laten ingrijpen (art. 17a Wwft). Art. 25 van de zesde antiwitwasrichtlijn voegt daar het vooruitkijken aan toe: een opdracht om een cliënt een periode te volgen en te rapporteren.
De lacune in het huidige recht en wat de richtlijn toevoegt
Het Nederlandse recht kent tot 10 juli 2027 twee instrumenten voor de FIU richting een meldingsplichtige instelling: het inlichtingenverzoek van art. 17 Wwft, dat terugkijkt, en sinds 1 juli 2026 de opschorting van art. 17a Wwft, die enkele werkdagen ingrijpt op een concrete transactie. Een instrument waarmee de FIU een instelling vooruit laat kijken ontbreekt. De zesde antiwitwasrichtlijn vult dat met art. 25: de FIU mag een entiteit opdragen gedurende een periode toezicht te houden op de transacties of activiteiten via rekeningen of andere zakelijke relaties van een persoon met een aanzienlijk risico, en daarover verslag te doen. Overweging 72 noemt het doel: nauwere monitoring geeft de FIU aanvullend inzicht in transactiepatronen en zorgt dat ongebruikelijke of verdachte transacties tijdig worden opgespoord, zodat vervolgmaatregelen kunnen volgen, waaronder opschorting van de rekening of de zakelijke relatie, analyse van de verzamelde inlichtingen en verspreiding aan onderzoeks- en vervolgingsautoriteiten. Het voorstel van de Commissie (COM(2021) 423) noemde in zijn overwegingen alleen de opschortingsbevoegdheid; of het monitoringsinstrument in het voorstel stond of in de onderhandelingen is toegevoegd, is niet nagegaan.
Wie ermee te maken krijgt: alle meldingsplichtige instellingen, drie sectoren het meest
Naar de letter kan elke meldingsplichtige instelling een monitoringsopdracht krijgen: art. 25 van de richtlijn en art. 3.7 Iwt richten zich tot alle meldingsplichtige instellingen. Naar de zienswijze van TRNKL ligt het in de lijn der verwachting dat banken, betaaldienstverleners en aanbieders van cryptoactivadiensten er het meest mee te maken krijgen, vanwege de aard van hun producten en diensten: zij beheren rekeningen en relaties waar doorlopend transacties en activiteiten doorheen lopen, precies wat de opdracht wil laten volgen. De FIU zei over de opschortingsbevoegdheid van art. 17a Wwft hetzelfde: zij verwacht die vooral bij bank-, crypto- en betaaltransacties in te zetten. Voor adviseurs zonder rekening is de reikwijdte onzeker (vraag van de NOB), en bij een notaris eindigt de relatie meestal met de transactie, zodat een opdracht over een periode zelden een voorwerp heeft. Deze flowchart werkt de uitvoering daarom per stap uit voor die drie sectoren, met drie fictieve casussen.
De Nederlandse omzetting: art. 3.7 Iwt, consultatie en Raad van State
De consultatieversie van de Iwt (4 juli tot eind augustus 2025) zet art. 25 om in art. 3.2 lid 3 onder e (attributie) en art. 3.7 (uitwerking), met drie leden: de bevoegdheid, uit eigen beweging of op verzoek van een andere FIU, om de controle op te dragen (lid 1 onder a) en om verslag over de resultaten op te dragen (lid 1 onder b), met in de MvT het gokaccount als voorbeeld van een andere zakelijke relatie; een maximumtermijn van zes maanden (lid 2); en de plicht van de entiteit om gevolg te geven en de controle na afloop te beëindigen (lid 3). Niet opvolgen wordt via art. 6.8 een economisch delict; art. 4.4 en 4.5 noemen art. 3.7 niet, hoewel de MvT bestuursrechtelijke sanctionering aankondigt. De transponeringstabel bij de concept-MvT (p. 141) vermeldt bij art. 25 geen beleidsruimte. In de consultatie wezen de NOB (terminologie, reikwijdte voor belastingadviseurs), DUFAS (aard en diepgang van de controle, vastlegging, vorm en frequentie van rapportage) en de NVB (praktische uitwerking per FIU-maatregel, ontbreken van een civiele vrijwaring) op open punten. Het wetsvoorstel ging op 30 april 2026 naar de Raad van State, die op 12 augustus 2026 adviseerde zonder afzonderlijk op art. 3.7 in te gaan. Op 29 oktober 2026 is het voorstel nog niet ingediend.
Stand van de wetgeving en de scharnierdatum
Grondslag: art. 19 lid 10 onder d, 77 en 78 Richtlijn (EU) 2024/1640; advies Raad van State W06.26.00123/III (12 augustus 2026); wetgevingskalender WGK027204; ontwerpwetsvoorstel en concept-MvT Iwt (consultatieversie juli 2025)
De Iwt is in consultatie geweest van 4 juli tot eind augustus 2025, is op 30 april 2026 bij de Raad van State aanhangig gemaakt en heeft op 12 augustus 2026 advies gekregen (gepubliceerd 17 augustus 2026). Op 29 oktober 2026 was het wetsvoorstel nog niet bij de Tweede Kamer ingediend. Artikelnummers en termijnen kunnen nog wijzigen. Vóór 10 juli 2027 ontvangt een instelling geen monitoringsopdracht; na die datum geldt wat de Iwt dan bepaalt.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Wwft, met art. 17 en 17a; omzettingsdatum van Richtlijn (EU) 2024/1640 is 10 juli 2027 (art. 78 van de richtlijn); Richtlijn (EU) 2015/849 wordt op die datum ingetrokken (art. 77).
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Iwt, art. 3.7, zoals de wet op 10 juli 2027 luidt. Richtsnoeren van de AMLA voor FIU’s over de praktijken en procedures bij art. 24 en 25 volgen uiterlijk 10 juli 2028 (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn).
Toelichting
Het advies van de Raad van State gaat niet afzonderlijk in op art. 3.7; het concentreert zich op de risicogebaseerde aanpak, discriminatie en uitsluiting, en gegevensbescherming, en adviseert een evaluatiebepaling. De wetgevingskalender toonde op 1 oktober 2026 als huidige stap Raad van State, zonder mijlpaal Tweede Kamer; op 28 oktober 2026 gaf een zoekslag geen indiening. Controleer dit wekelijks tot de indiening; daarna de nummering en de tekst van art. 3.7 opnieuw lezen.
Waar de Iwt afwijkt van de richtlijn, en de MvT van haar eigen tekst
Waar de wettekst van de consultatieversie afwijkt van art. 25 van de richtlijn: terminologie (‘controleren’ in plaats van ‘toezicht houden op’ en ‘monitoring’; alleen het opschrift van art. 25 gebruikt controleren) en termijn (een maximum van zes maanden waar de richtlijn geen maximum kent, zonder motivering in de MvT en zonder vergelijking met Kroatië, dat drie maanden met gemotiveerde verlenging tot zes kent). Gelijk aan de richtlijn: de reikwijdte (met het gokaccount als nationaal voorbeeld in de MvT; de vraag van de NOB over adviseurs is onbeantwoord) en het verslag als afzonderlijk op te dragen onderdeel zonder vast moment. Waar de concept-MvT afwijkt van haar eigen wettekst: zij leest in art. 3.7 een vaste verslagplicht ‘na afloop’, en zij kondigt bestuursrechtelijke sanctionering aan terwijl art. 4.4 en 4.5 art. 3.7 niet noemen; de WED (art. 6.8) wel. Daarnaast drie punten die de opschorting raken: de passieve informatieplicht van art. 3.6 lid 8 tegenover de actieve plicht van art. 17a lid 6 Wwft; de verlenging van ‘ten hoogste vijf dagen’ in art. 3.6 lid 3 tegenover werkdagen in art. 17a lid 2 Wwft en in de MvT; en het ontbreken van een vrijwaring van de instelling.
Buitenlandse praktijk: Kroatië als voorbeeld, de overige lidstaten niet onderzocht
De richtlijn presenteert de monitoringsopdracht als een instrument dat FIU’s in specifieke omstandigheden moeten kunnen inzetten, uit eigen naam of namens een andere FIU. Een lidstaat die het instrument al lang kent, is Kroatië: art. 62 van de Kroatische antiwitwaswet van 2008 (Official Gazette 87/08, Engelse vertaling op de website van de Kroatische centrale bank) geeft de Kroatische FIU de bevoegdheid een meldingsplichtige instelling schriftelijk op te dragen de financiële handelingen van een persoon doorlopend te monitoren wanneer er redenen zijn voor een vermoeden van witwassen of terrorismefinanciering, of van een persoon die daaraan heeft meegewerkt. De instelling rapporteert de transacties regelmatig aan de FIU, in beginsel vóór uitvoering en anders uiterlijk de volgende werkdag met opgave van de reden; de maatregel duurt ten hoogste drie maanden en kan om gegronde redenen telkens met een maand worden verlengd tot in totaal zes maanden. De geldende Kroatische wet van 2017 (Official Gazette 108/17, in werking 1 januari 2018) heeft de bepaling als art. 119 overgenomen: een schriftelijke opdracht (in spoedgevallen mondeling, uiterlijk de volgende werkdag schriftelijk bevestigd), ook voor een persoon van wie redelijkerwijs kan worden aangenomen dat hij aan de handelingen van de cliënt heeft meegewerkt; rapportage vóór uitvoering en anders uiterlijk de volgende werkdag met opgave van de reden; ten hoogste drie maanden, in gemotiveerde gevallen telkens met een maand te verlengen tot in totaal zes maanden (lid 8). Gelezen in de Engelse vertaling van het Kroatische ministerie van Financiën; de wijzigingen van 2019 en 2022 (Official Gazette 39/19 en 151/22) zijn niet nagelezen. Andere lidstaten zijn niet onderzocht; secundaire overzichten van advocatenkantoren beschrijven het instrument als nieuw op EU-niveau. De AMLA moet uiterlijk 10 juli 2028 richtsnoeren voor FIU’s uitbrengen over de praktijken en procedures bij opschorting en monitoring (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn); dan wordt een Europese praktijk zichtbaar.
De bevoegdheid: wie, wat, hoe lang, en wat de opdracht niet is
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640 · art. 3.2 lid 3 onder e en 3.7 Iwt (consultatieversie)
In één zinVanaf 10 juli 2027 kan de FIU een meldingsplichtige instelling opdragen een natuurlijke persoon of een rechtspersoon met een aanzienlijk risico gedurende een door de FIU bepaalde periode (ten hoogste zes maanden) te volgen via de rekeningen en andere zakelijke relaties die de instelling voor hem beheert, en daarover verslag uit te brengen. De artikeltekst staat woordelijk hieronder.
De bevoegdheid en haar voorwaarden
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; overweging 72 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.2 lid 3 onder e en art. 3.7 lid 1 onder a Iwt (consultatieversie; concept-MvT p. 71 en 79); art. 3 lid 2 onder d, 17 en 17a Wwft
Vanaf 10 juli 2027 moet de FIU bevoegd zijn een meldingsplichtige instelling op te dragen gedurende een door de FIU bepaalde periode toezicht te houden op de transacties of activiteiten die lopen via een of meer bank-, betaal- of cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties die de entiteit beheert voor een persoon aan wie een aanzienlijk risico op witwassen, daarmee verband houdende basisdelicten of terrorismefinanciering is verbonden. Tot die datum kent het Nederlandse recht geen monitoringsopdracht.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
De Wwft kent geen bevoegdheid van de FIU om een meldingsplichtige instelling monitoring op te dragen. De FIU kan alleen gegevens of inlichtingen opvragen (art. 17 Wwft) en sinds 1 juli 2026 een transactie laten aanhouden (art. 17a Wwft).
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640: "De lidstaten zorgen ervoor dat de FIE’s gemachtigd zijn meldingsplichtige entiteiten opdracht te geven om, gedurende een door de FIE vast te stellen, periode toezicht te houden op de transacties of activiteiten die worden uitgevoerd via een of meer bankrekeningen of betaalrekeningen, cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties die door de meldingsplichtige entiteit worden beheerd voor personen aan wie een aanzienlijk risico op witwassen, daarmee verband houdende basisdelicten of terrorismefinanciering verbonden is." Omzetting in art. 3.7 lid 1 onder a Iwt (consultatieversie): de FIE kan, ‘uit eigen beweging of op verzoek van een andere financiële-inlichtingeneenheid’, een meldingsplichtige instelling de opdracht geven om ‘gedurende een door de Financiële-inlichtingeneenheid vast te stellen periode transacties of activiteiten te controleren die worden uitgevoerd via een of meer bankrekeningen of betaalrekeningen, cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties, die door de meldingsplichtige entiteit worden beheerd voor een persoon aan wie een aanzienlijk risico op witwassen, daarmee verband houdende basisdelicten of terrorismefinanciering verbonden is’. Attributie in art. 3.2 lid 3 onder e Iwt.
Toelichting
De drempel is een ‘aanzienlijk risico’ dat de FIU aan de persoon verbindt; die persoon kan een natuurlijke persoon zijn of een rechtspersoon, dus ook een zakelijke cliënt. De richtlijn vraagt geen vermoeden over een concrete transactie, zoals bij de opschorting van art. 24. De opdracht richt zich op de relatie met een persoon, niet op een transactie. Overweging 72 noemt als doel dat de FIU aanvullend inzicht krijgt in de transactiepatronen van de rekeninghouder en dat ongebruikelijke of verdachte transacties tijdig worden opgespoord, zodat de FIU vervolgmaatregelen kan nemen, waaronder de opschorting van de rekening of de zakelijke relatie. Twee gevolgtrekkingen, naar de mening van TRNKL. Ten eerste ligt het in de rede dat de FIU in de opdracht uitlegt waarom zij wil dat er wordt gemonitord, althans welke zorg zij heeft: de tekst eist dat niet, maar zonder die uitleg kan de instelling niet gericht kijken en is het verslag voor de FIU van weinig waarde; de FIU heeft hierover nog niets gepubliceerd. Ten tweede volgt uit de gerichtheid op de persoon dat niet alleen de transacties worden gemonitord. Art. 25 spreekt van ‘transacties of activiteiten’. Ook de wijze waarop de persoon, of de zakelijke relatie die de instelling voor hem beheert, zich jegens de instelling gedraagt, is relevante informatie: een gemachtigde die in korte tijd wordt opgevoerd of gewisseld, extra bankpassen die worden aangevraagd, een limiet die wordt verhoogd, een adres- of apparaatwijziging, of atypische vragen aan een medewerker over wat de instelling wel en niet ziet. Dat zijn activiteiten die, los van de transacties, in de monitoring en in het verslag thuishoren.
De termijn: door de FIU bepaald, ten hoogste zes maanden
Grondslag: art. 25 en 26 lid 2 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 2 en 3 en 3.8 lid 2 Iwt (consultatieversie, concept-MvT p. 79); art. 17a lid 1 en 2 Wwft; Kroatië, Anti Money Laundering and Terrorist Financing Law (Official Gazette 87/08), art. 62, en (Official Gazette 108/17), art. 119 (Engelse vertalingen)
De richtlijn laat de duur van de monitoring aan de FIU over, zonder maximum. De consultatieversie van de Iwt begrenst de duur op ten hoogste zes maanden (art. 3.7 lid 2), zonder onderscheid tussen een opdracht uit eigen beweging en een opdracht op verzoek van een buitenlandse FIU, en verplicht de instelling de controle na afloop van de door de FIU bepaalde periode te beëindigen (art. 3.7 lid 3).
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Geen monitoringsopdracht, dus geen termijn. Ter vergelijking: de opschorting van art. 17a Wwft duurt ten hoogste vijf werkdagen, met verlenging van ten hoogste vijf werkdagen bij een verzoek van een buitenlandse FIU (art. 17a lid 1 en 2 Wwft).
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640: ‘gedurende een door de FIE vast te stellen, periode’; geen maximum in de richtlijn. Art. 3.7 lid 2 Iwt (consultatieversie): ‘De op grond van het eerste lid vast te stellen periode bedraagt ten hoogste zes maanden.’ Lid 3: de entiteit ‘geeft hieraan gevolg en beëindigt de controle na afloop van de in dat lid bedoelde periode’. De concept-MvT voegt toe dat de FIU de duur per geval bepaalt en dat het maximum ook geldt bij een verzoek van een andere FIU.
Toelichting
Het maximum van zes maanden is een nationale keuze die de richtlijn niet voorschrijft, en de concept-MvT motiveert haar nergens: zij herhaalt alleen dat de FIU de duur per geval bepaalt binnen dat maximum. Het enige aanknopingspunt in het pakket is art. 26 lid 2 van de richtlijn, dat waarschuwingen aan meldingsplichtige instellingen op ten hoogste zes maanden stelt (art. 3.8 lid 2 Iwt). De concept-MvT gaat evenmin in op de praktijk van lidstaten die het instrument al kennen. Kroatië heeft het sinds 2008: art. 62 van de Kroatische antiwitwaswet kent een schriftelijke opdracht van de FIU tot doorlopende monitoring van de financiële handelingen van een persoon, met rapportage in beginsel vóór elke transactie, voor ten hoogste drie maanden, om gegronde redenen telkens met een maand te verlengen tot in totaal zes maanden (art. 62 van de wet van 2008, sinds 2018 art. 119 van de wet van 2017 met dezelfde termijn; Engelse vertalingen van de centrale bank en van het ministerie van Financiën). De Kroatische wetgever koos dus een korte basistermijn met gemotiveerde verlenging; de Nederlandse consultatietekst kiest het Kroatische maximum als basistermijn, zonder verlengingsmechanisme en zonder te zeggen waarom. Naar de mening van TRNKL hoort een nationale keuze die verder gaat dan de richtlijn vraagt, te worden gedragen door een kenbare afweging: welke ervaring met een kortere termijn met verlenging elders is opgedaan, waarom die inrichting voor Nederland niet volstaat, en welke belangen van de gevolgde persoon en van de uitvoerende instelling daartegen zijn afgewogen. Zolang die afweging ontbreekt, is niet na te gaan of de wetgever de evenredigheid van de termijn heeft beoordeeld, en rust de proportionaliteit volledig op de opdracht zelf: de FIU bepaalt de duur per geval, en de zwaarte van het aanzienlijke risico en de voortgang van haar analyse horen die duur te dragen. Een opdracht die zonder motivering meteen op zes maanden wordt gezet, verdient daarom een vraag van de instelling. De concept-MvT zegt evenmin of de FIU een opdracht na zes maanden kan hernieuwen; naar de lezing van TRNKL verzet de tekst zich daar niet tegen, mits de FIU het aanzienlijke risico opnieuw vaststelt. Drie punten voor de parlementaire behandeling: de motivering van het maximum, de vergelijking met een kortere termijn met verlenging zoals in Kroatië, en de hernieuwing.
De reikwijdte: rekeningen en andere beheerde zakelijke relaties
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 2 lid 1 punt 19 en 24 AMLR; art. 3.7 lid 1 Iwt (consultatieversie, concept-MvT p. 79); art. 1 lid 1 Wwft (zakelijke relatie); NOB, consultatiereactie 28 augustus 2025, p. 4-5
De opdracht kan zien op een of meer bankrekeningen, betaalrekeningen, cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties die de entiteit voor de persoon beheert. De concept-MvT noemt als voorbeeld van een andere zakelijke relatie een gokaccount. Of ook een adviesrelatie van een belastingadviseur of de kwaliteitsrekening van een notaris onder ‘beheerde zakelijke relaties’ valt, is in de consultatie door de NOB aan de orde gesteld en door de wetgever nog niet beantwoord.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Niet van toepassing; geen monitoringsopdracht. Het begrip zakelijke relatie van art. 1 lid 1 Wwft (een zakelijke, professionele of commerciële relatie die enige tijd zal duren) omvat wel elke relatie van elke Wwft-instelling, ook die van een adviseur.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640: ‘een of meer bankrekeningen of betaalrekeningen, cryptoactivarekeningen of andere zakelijke relaties die door de meldingsplichtige entiteit worden beheerd’. Art. 3.7 lid 1 onder a Iwt (consultatieversie) neemt die opsomming vrijwel woordelijk over (‘andere zakelijke relaties, die door de meldingsplichtige entiteit worden beheerd voor een persoon’); de concept-MvT geeft het gokaccount als voorbeeld. Zakelijke relatie is gedefinieerd in art. 2 lid 1 punt 19 AMLR; cryptoactivarekening in punt 24.
Toelichting
De woorden ‘beheerd voor’ en ‘transacties of activiteiten die via de relatie worden uitgevoerd’ wijzen naar de lezing van TRNKL op relaties met een rekeningkarakter: de entiteit houdt iets aan waarover de cliënt beschikt en waar bewegingen doorheen lopen. Een betaalrekening, een cryptoactivarekening en een gokaccount passen daarin. Een adviesopdracht van een belastingadviseur past er slecht in: de adviseur beheert geen relatie waar transacties van de cliënt doorheen lopen, hij verleent diensten. De NOB vroeg hierover om een uitzondering of om voorbeelden in de MvT. Zolang dat antwoord uitblijft, blijft naar de letter elke meldingsplichtige instelling adressant van een opdracht.
Op verzoek van een buitenlandse FIU
Grondslag: art. 25 tweede alinea en art. 31 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 1 en 2 Iwt (consultatieversie); art. 13b en 17a lid 2 Wwft
De FIU kan de opdracht ook geven op verzoek van een FIU uit een andere lidstaat. Voor de instelling verandert dat niets aan de verplichting; de opdracht komt altijd van FIU-Nederland.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Geen monitoringsopdracht. Bij de opschorting van art. 17a Wwft kan de FIU op verzoek van een buitenlandse FIU de termijn met ten hoogste vijf werkdagen verlengen (art. 17a lid 2 Wwft). De FIU vraagt informatie bij buitenlandse FIU’s via art. 13b Wwft.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 25 tweede alinea Richtlijn (EU) 2024/1640: "De lidstaten zorgen ervoor dat de FIE’s gemachtigd zijn om op verzoek van een FIE van een andere lidstaat gedurende een bepaalde periode monitoringmaatregelen op te leggen." Art. 3.7 lid 1 Iwt (consultatieversie): de FIE kan de opdracht geven ‘uit eigen beweging of op verzoek van een andere financiële-inlichtingeneenheid’; het maximum van zes maanden van lid 2 maakt geen onderscheid. De informatie-uitwisseling tussen FIU’s loopt via art. 31 van de richtlijn.
Toelichting
Anders dan bij de opschorting kent de consultatieversie bij de monitoringsopdracht geen langere termijn voor het buitenlandse geval: zes maanden is zes maanden. Voor de instelling is een buitenlands verzoek wel een signaal dat de internationale dimensie van de relatie aandacht verdient, zoals de flowchart over art. 17a Wwft dat ook voor de verlengde opschorting zegt. De instelling hoort van de FIU niet noodzakelijk welk land vraagt, en bouwt de monitoring niet op een veronderstelling over de herkomst van het verzoek. Deelt de FIU die informatie wel, dan is zij voor de instelling heel waardevol: zij geeft richting aan de netwerkstand (tegenpartijen en kanalen naar dat land), aan de historische analyse en aan de vraag welke producten van de cliënt grensoverschrijdend worden gebruikt. Naar de mening van TRNKL mag de instelling de FIU om die context vragen; de FIU beslist of zij die geeft.
Wat de monitoringsopdracht wel en niet is
Grondslag: art. 17 en 17a Wwft; art. 21 lid 4, 24 en 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 69 lid 1 onder b en 71 AMLR; art. 3.5, 3.6 en 3.7 Iwt (consultatieversie, concept-MvT p. 76-79)
De verplichting van de instelling jegens de FIU is beperkt tot het uitvoeren van de opdracht en het rapporteren van de resultaten. De kern van de monitoringsopdracht is vooruitkijken: de instelling blijft uitvoeren, kijkt gericht mee en rapporteert. Zij grijpt niet in (dat is de opschorting). De opdracht beschrijft kenmerken (welke persoon, welke rekeningen of relaties, welke zorg) en een periode. Naar de mening van TRNKL moet de instelling daarnaast, los van de opdracht, onderzoeken of die kenmerken zich ook buiten de periode hebben voorgedaan, zodat zij daarop kan handelen. Het advies is dat onderzoek te doen en vast te leggen in een event-driven review met de opdracht als trigger: de review is het middel waarmee de instelling haar eigen beoordeling van transacties, gedrag en cliëntprofiel documenteert, en de uitkomst ervan staat op voorhand niet vast, van een melding tot de gemotiveerde conclusie dat er geen aanleiding is. En of de FIU na een melding opschort, is een eigen beslissing van de FIU.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Art. 17 Wwft: de FIU kan gegevens of inlichtingen opvragen bij een instelling die heeft gemeld of die naar het oordeel van de FIU beschikt over relevante gegevens; de instelling verstrekt onverwijld en schriftelijk, in spoedeisende gevallen mondeling. Art. 17a Wwft: de FIU kan verzoeken een of meer transacties ten hoogste vijf werkdagen aan te houden bij aanwijzingen van een verband met witwassen of terrorismefinanciering; de instelling geeft onverwijld gevolg en informeert de cliënt terstond. Een vooruitkijkende opdracht bestaat niet.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Inlichtingen: art. 69 lid 1 onder b AMLR (alle nodige informatie op verzoek, binnen vijf werkdagen, in dringende gevallen korter) en art. 21 lid 4 Richtlijn (EU) 2024/1640, omgezet in art. 3.5 Iwt. Opschorting: art. 24 Richtlijn (EU) 2024/1640 (transactie ten hoogste tien werkdagen, rekening of zakelijke relatie ten hoogste vijf werkdagen), omgezet in art. 3.6 Iwt: ten hoogste vijf werkdagen voor transacties en voor rekeningen of relaties (lid 1), bij een buitenlands verzoek voor transacties verlengbaar met ‘ten hoogste vijf dagen’ (lid 3; de wettekst zegt dagen, de MvT en art. 17a lid 2 Wwft werkdagen). Monitoring: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640, omgezet in art. 3.7 Iwt. Daarnaast de eigen onthoudingsplicht van de instelling na een melding: art. 71 AMLR (drie werkdagen).
Toelichting
Drie afzonderlijke beslissingen door twee actoren, en geen van de drie volgt dwingend uit de vorige. De FIU beslist over de opdracht en bepaalt de kenmerken en de periode. De instelling voert uit en rapporteert. De instelling opent een event-driven review met de opdracht als trigger, waarin zij het transactieverleden én het gedragsverleden van de cliënt jegens de instelling (gemachtigden, passen, limieten, contactmomenten) op dezelfde kenmerken bekijkt, en beslist zelf of haar beoordeling van transacties, gedrag en cliëntprofiel een melding rechtvaardigt; dat kan nodig zijn, maar het hoeft niet, en een periode zonder bevindingen is een gemotiveerd resultaat. De FIU beslist daarna zelf of zij op een melding een opschorting laat volgen; een melding is geen opschortingsverzoek en de instelling hoort van de FIU niet noodzakelijk iets terug. Voor de meldingsplichtige instelling betekent dit drie werkstromen: het inlichtingenverzoek vraagt een eenmalige extractie en een schriftelijk antwoord; de opschorting een stopknop, een blokkade van een tegoed en een termijnbewaking in dagen; de monitoringsopdracht een waarnemingsstand in het transactiemonitoringsysteem die maanden aanstaat, met een rapportagemoment. De opschorting zelf staat in de flowchart artikel17a-wwft; deze flowchart noemt haar alleen ter afbakening.
Grensgeval: de opdracht vraagt meer dan de bevoegdheid draagt
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 1 Iwt (consultatieversie); art. 20 en 34 AMLR
Situatie
De opdracht vraagt de instelling de cliënt te bevragen over de herkomst van middelen, de relatie voort te zetten, of een derde (geen cliënt) te volgen.
Gevolg
De bevoegdheid van art. 25 van de richtlijn reikt tot toezicht houden op transacties of activiteiten via door de entiteit beheerde relaties en rapporteren. Bevragen van de cliënt, voortzetten van een relatie of volgen van iemand met wie geen relatie bestaat vallen er niet onder; de instelling kan dat doen als haar eigen cliëntenonderzoek het vraagt, niet omdat de FIU het opdraagt. Leg bij een opdracht die verder gaat de vraag terug bij de FIU en leg vast wat u wel en niet hebt uitgevoerd en waarom.
Grensgeval: een belastingadviseur of accountant zonder rekening
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 2 lid 1 punt 19 en art. 3 punt 3 onder a AMLR; art. 3.7 lid 1 Iwt (consultatieversie); NOB, consultatiereactie 28 augustus 2025, p. 4-5
Situatie
De FIU geeft een monitoringsopdracht aan een belastingadviseur of accountant over een cliënt met wie het kantoor een adviesrelatie heeft en geen rekening beheert.
Gevolg
Naar de letter is het kantoor meldingsplichtige instelling met een zakelijke relatie, en sluit de tekst de opdracht niet uit; de NOB vroeg daarom om een uitzondering of om voorbeelden. Naar de lezing van TRNKL past een adviesrelatie slecht in ‘beheerd voor’ en ‘transacties die via de relatie worden uitgevoerd’, maar kan de FIU wel ‘activiteiten’ laten volgen: welke opdrachten de cliënt verstrekt, welke structuren hij laat opzetten, welke aangiften hij laat indienen. Een kantoor dat zo’n opdracht ontvangt, vraagt de FIU om de reikwijdte in de opdracht te concretiseren en legt de eigen lezing vast. Open punt tot de wetgever antwoordt.
Grensgeval: de notaris, een relatie die met de transactie eindigt
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 70 lid 2 AMLR; art. 25 Wet op het notarisambt
Situatie
De FIU wil de geldstromen van een cliënt van een notaris volgen; het geld loopt via de kwaliteitsrekening (derdengeldenrekening) van het kantoor.
Gevolg
Naar de letter is de notaris meldingsplichtige instelling en kan hij adressant van een opdracht zijn. Naar de mening van TRNKL past de opdracht hier zelden: de relatie met een notaris is meestal een afgebakende opdracht (een levering, een oprichting), en zodra de transactie via de kwaliteitsrekening is afgewikkeld, bestaat de cliëntrelatie niet meer. Een opdracht om gedurende een periode te volgen heeft dan geen voorwerp. Dat onderstreept het eerdere standpunt dat ‘beheerd voor’ en ‘transacties die via de relatie worden uitgevoerd’ naar relaties met een rekeningkarakter wijzen. De FIU zal in zo’n geval de bank van de cliënt of van de notaris benaderen, die de rekening doorlopend beheert. Een opdracht aan een notaris raakt het beroepsgeheim en de uitzondering van art. 70 lid 2 AMLR (rechtspositie bepalen, procesvertegenwoordiging) overigens niet: de monitoring ziet op geldstromen, niet op advies. Niet bevestigd door wetgever of toezichthouder.
Uw eigen plicht naast de opdracht: wat de FIU aanwijst en wat u zelf bekijkt
Art. 3 lid 2 onder d Wwft · art. 26, 34 lid 3 en 69 lid 2 AMLR
KernDe FIU bepaalt de reikwijdte van de opdracht: de rekeningen, de kenmerken en de periode; daarover rapporteert u. Uw eigen doorlopende monitoring bepaalt de reikwijdte van het eigen onderzoek: de rest van de relatie, de gelieerde personen en verbonden partijen, en dezelfde kenmerken in transacties en gedrag vóór de periode. Wat u daar vindt, beoordeelt u zelf, legt u vast in een event-driven review en meldt u als uw beoordeling daartoe leidt.
De verhouding tot de eigen doorlopende monitoring
Grondslag: art. 3 lid 2 onder d en 8 Wwft; art. 26 lid 1 en lid 3 onder c, 34 lid 1 en 3, 69 lid 2 en 77 lid 1 onder b AMLR; overweging 72 Richtlijn (EU) 2024/1640
De monitoringsopdracht komt bovenop de eigen doorlopende monitoring en vervangt die niet. De opdracht is voor de meldingsplichtige instelling een kennisgeving van de FIU dat aan de persoon een aanzienlijk risico is verbonden; naar het standpunt van TRNKL is dat een indicator van hoger risico (art. 34 lid 3 AMLR) en een relevant feit dat tot herbeoordeling van de cliënt verplicht (art. 26 lid 3 onder c AMLR). De instelling beoordeelt de transacties en het gedrag van de cliënt tegen alle informatie waarover zij beschikt en tegen zijn risicoprofiel, dus ook tegen de inhoud van de opdracht.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Art. 3 lid 2 onder d Wwft: het cliëntenonderzoek stelt de instelling in staat "een voortdurende controle op de zakelijke relatie en de tijdens de duur van deze relatie verrichte transacties uit te oefenen, teneinde te verzekeren dat deze overeenkomen met de kennis die de instelling heeft van de cliënt en diens risicoprofiel". Art. 8 Wwft: verscherpt cliëntenonderzoek bij een hoger risico. Een FIU-verzoek van welke aard ook is kennis die de instelling in haar risicobeoordeling moet verwerken.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 26 lid 1 AMLR: doorlopende monitoring van de zakelijke relatie en de transacties, met als doel de transacties op te sporen die op grond van art. 69 lid 2 grondiger worden beoordeeld. Art. 26 lid 3 onder c AMLR: evaluatie en actualisering van de cliënteninformatie wanneer "zij kennis krijgen van een relevant feit dat betrekking heeft op de cliënt". Art. 34 lid 3 AMLR: bij het beoordelen van het risico houdt de entiteit rekening met alle andere indicatoren van een hoger risico, "zoals kennisgevingen van de FIE". Art. 69 lid 2 AMLR: beoordeling van transacties "op basis van en tegen alle relevante feiten en informatie waarvan zij kennis hebben of waarover zij beschikken".
Toelichting
Hier ligt de kern van de inrichting. De FIU bepaalt de buitengrens van wat zij opgedragen krijgt (welke rekeningen, welke periode, welk verslag). De eigen plicht bepaalt wat de instelling daarnaast moet doen: de opdracht als aanleiding nemen voor een event-driven review, het risicoprofiel van de cliënt herbeoordelen, waar nodig verscherpte maatregelen toepassen en, naar de mening van TRNKL, ook de transacties bekijken die buiten de opdracht vallen maar er in kenmerken op lijken: andere rekeningen van dezelfde cliënt, verbonden partijen, tegenpartijen die zelf cliënt zijn. Waarom dat standpunt bij de monitoringsopdracht sterker staat dan bij de opschorting van art. 17a Wwft, staat in het standpuntblok hieronder. De uitkomst van die review staat niet vast: zij kan leiden tot een melding, tot een aangepast risicoprofiel zonder melding, of tot de gemotiveerde conclusie dat er geen aanleiding is. De review loopt als eigen spoor naast de uitvoering van de opdracht, met een eigen dossier en een eigen uitkomst, en wordt niet samengevoegd met het verslag aan de FIU. Het register van beoordelingen van art. 77 lid 1 onder b AMLR legt dat vast "ongeacht of die beoordeling al dan niet leidt tot een melding van verdachte transacties bij de FIE".
Standpunt van TRNKL: vergelijkbare transacties, in de breedte en in de tijd
Naar de mening van TRNKL mag een meldingsplichtige instelling een monitoringsopdracht niet lezen als de buitengrens van wat zij moet doen. Het uitvoeren van de opdracht is een inspanningsverplichting jegens de FIU; het enkel voldoen aan die verplichting, zonder aanvullend eigen onderzoek, staat haaks op de risicogebaseerde aanpak. De opdracht is immers een signaal van de FIU dat aan deze persoon een hoger risico op witwassen of terrorismefinanciering is verbonden. De eigen monitoringsplicht (art. 3 lid 2 onder d Wwft, art. 26 AMLR) vraagt dat de instelling de kennis die de opdracht haar geeft verwerkt in haar hele beeld van de cliënt: andere rekeningen en producten, de aan een entiteit gelieerde personen, verbonden partijen en tegenpartijen die zelf cliënt zijn, en transacties en gedragingen die in kenmerken lijken op wat de FIU beschrijft, ook als zij vóór de monitoringsperiode zijn verricht. De opdracht geeft de kenmerken en de periode; of die kenmerken zich eerder al voordeden, onderzoekt de instelling zelf, in een event-driven review, zodat zij daarop kan handelen, zo nodig met een melding over verrichte transacties. Het is moeilijk te verdedigen, als de toezichthouder op bezoek komt, dat er geen aanvullend onderzoek is gedaan naar de personen of zakelijke entiteiten van de persoon voor wie de FIU een monitoringsopdracht heeft gegeven. Dit is dezelfde lijn die TRNKL bij de opschorting van art. 17a Wwft verdedigt (flowchart artikel17a-wwft, stappenplan fase 4 en 4a); bij de monitoringsopdracht is het argument sterker, omdat de FIU het risico aan de persoon verbindt, of aan de aan de entiteit gelieerde persoon, en de verordening een kennisgeving van de FIU uitdrukkelijk noemt als indicator van hoger risico (art. 34 lid 3 AMLR) en als relevant feit dat tot herbeoordeling verplicht (art. 26 lid 3 onder c AMLR). Wat de instelling in dat eigen onderzoek vindt, beoordeelt en meldt zij zelf; het hoort niet automatisch in het verslag aan de FIU.
Grensgeval: de kenmerken uit de opdracht deden zich ook vóór de periode voor
Grondslag: art. 3 lid 2 onder d en 16 lid 1 Wwft; art. 26 lid 1 en lid 3 onder c, 34 lid 3 en 69 lid 1 onder a en lid 2 AMLR; art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640
Situatie
De opdracht beschrijft kenmerken (bijvoorbeeld ontvangsten uit bepaalde landen met snelle doorbetaling naar jonge vennootschappen) en een periode vooruit. Dat de FIU zulke kenmerken meegeeft, ligt in de lijn der verwachting, ook al heeft de FIU er nog niets over gepubliceerd: zonder kenmerken is de uitvoering van de opdracht en de rapportage erover voor beide partijen nutteloos. De instelling ziet dat dezelfde kenmerken zich in de maanden vóór de opdracht ook al voordeden, op de aangewezen rekeningen of op andere rekeningen van de cliënt.
Gevolg
De opdracht zelf ziet op de periode die de FIU bepaalt; daarover rapporteert de instelling. Naar de mening van TRNKL moet de instelling, los van de opdracht en op grond van haar eigen monitoringsplicht, onderzoeken of de kenmerken uit de opdracht zich ook buiten de periode hebben voorgedaan, en wat zij vindt zelf beoordelen. Dat kan leiden tot een melding over verrichte transacties (de meldplicht geldt voor verrichte en voorgenomen transacties: art. 16 lid 1 Wwft; art. 69 lid 1 onder a AMLR spreekt van geldmiddelen die opbrengsten van criminele activiteiten zijn), tot een aanpassing van het risicoprofiel, of tot de gemotiveerde conclusie dat er geen aanleiding is. Een opdracht van kort na 10 juli 2027 kan zo eigen onderzoek naar transacties van vóór die datum uitlokken; voor de melding geldt dan het regime op het moment van melden. Dit terugkijken is geen uitvoering van de opdracht en geen inlichtingenverzoek; de instelling legt het vast in de event-driven review, en het hoort niet in het verslag, tenzij de FIU er in de opdracht om vraagt.
Grensgeval: een verdachte transactie tijdens de monitoring
Grondslag: art. 69 lid 1 onder a en 71 AMLR; art. 16 Wwft; art. 3.6 en 3.7 Iwt (consultatieversie)
Situatie
Tijdens de monitoringsperiode ziet de instelling een transactie die zij als verdacht (vanaf 10 juli 2027) of ongebruikelijk (tot die datum) aanmerkt.
Gevolg
Onverwijld melden (art. 69 lid 1 onder a AMLR; art. 16 Wwft) en de eigen onthoudingsplicht toepassen (art. 71 AMLR: niet uitvoeren tot na de melding en verdere instructies, met de termijn van drie werkdagen). Het eindverslag van de monitoring is geen uitstel van de meldplicht. De melding is geen opschortingsverzoek: of de FIU opschort (art. 17a Wwft, art. 3.6 Iwt) beslist zij zelf. De termijn van drie werkdagen komt uit art. 71 lid 1 AMLR: de instelling mag de gemelde transactie uitvoeren als zij binnen drie werkdagen na de melding geen andersluidende instructie van de FIU heeft ontvangen, nadat zij de risico’s van uitvoering heeft beoordeeld. Blijft een bericht uit, dan beslist de instelling dus na die drie werkdagen zelf, op grond van haar eigen risicobeoordeling, of zij uitvoert of weigert. Volgt wel een opschorting, dan lopen twee instrumenten naast elkaar met twee termijnen; de monitoring loopt gewoon door.
Grensgeval: de periode verstrijkt zonder bevindingen
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 69 lid 1 en 2 en 77 lid 1 onder b AMLR; art. 3.7 lid 1 onder b Iwt (consultatieversie)
Situatie
De monitoringsperiode verstrijkt zonder dat de instelling een transactie of activiteit ziet die zij, na eigen beoordeling, verdacht of ongebruikelijk vindt.
Gevolg
Dat is een geldig resultaat. De instelling rapporteert de volledige waarneming met de vergelijking tegen de referentieperiode en de conclusie dat er geen aanleiding tot melden was; zij legt de beoordelingen vast in het register van art. 77 lid 1 onder b AMLR, dat ook zonder melding verplicht is. De opdracht schept geen meldplicht en geen verwachting van de FIU dat er iets wordt gevonden. Naar het standpunt van TRNKL ligt het voor de hand dat de cliënt tijdens de periode in een verhoogde risicoklasse staat, omdat de kennisgeving van de FIU een indicator van hoger risico is; de instelling beslist daar zelf over en legt het vast. Na de periode beslist zij gemotiveerd of die klasse blijft of alsnog nodig is: het ontbreken van bevindingen in zes maanden maakt de kennisgeving van de FIU niet ongedaan, maar is wel een factor in de herbeoordeling.
Grensgeval: meer producten en groepsrelaties
Grondslag: art. 26 lid 1 en 73 lid 3 AMLR; art. 23 lid 6 Wwft
Situatie
De cliënt heeft bij de instelling meer producten dan de rekeningen in de opdracht (hypotheek, beleggingsrekening, creditcard), of is ook cliënt bij een andere entiteit van de groep.
Gevolg
De opdracht bindt tot wat erin staat. De eigen monitoringsplicht dekt alle producten en diensten van de relatie (art. 26 lid 1 tweede alinea AMLR) en vraagt bij groepsrelaties rekening te houden met informatie over de andere zakelijke relaties binnen de groep (art. 26 lid 1 derde alinea AMLR). Het delen van de opdracht binnen de groep is toegestaan onder art. 73 lid 3 AMLR (nu art. 23 lid 6 onder 1° Wwft), mits de groepsgedragslijnen dat regelen. Naar de mening van TRNKL hoort de monitoringsvlag daarom op cliëntniveau en niet alleen op rekeningniveau te staan.
Grensgeval: de relatie eindigt tijdens de monitoring
Grondslag: art. 21, 69 lid 1 en 73 AMLR; art. 5 lid 3, 16 lid 4 en 23 Wwft
Situatie
De cliënt zegt tijdens de monitoringsperiode zelf op, of de instelling wil de relatie beëindigen omdat zij het risico niet meer wil dragen.
Gevolg
De opdracht verplicht niet tot het voortzetten van de relatie, maar een opzegging door de instelling kan de cliënt op het spoor van het onderzoek zetten en kan de analyse van de FIU doorkruisen. Naar de mening van TRNKL: overleg vóór een eigen opzegging met de FIU over timing en formulering, en meld een opzegging door de cliënt direct aan de FIU als onderdeel van de resultaten. Bij een beëindiging op grond van tekortschietend cliëntenonderzoek geldt art. 21 AMLR (nu art. 5 lid 3 Wwft), waarbij de instelling een melding overweegt en vermoedens die uit het onvermogen tot cliëntenonderzoek voortvloeien meldt (art. 21 lid 1 en 69 lid 1 tweede alinea AMLR; nu art. 16 lid 4 Wwft bij indicaties van witwassen). Zie voor de opzegging zelf de flowchart opzegging-bankrelatie.
Controleren of monitoren: de terminologie van richtlijn en Iwt
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640 tegenover art. 3.2 lid 3 onder e en 3.7 Iwt
KernDe Nederlandse richtlijntekst zegt in het artikel toezicht houden op en monitoring, de Engelse tekst monitor; alleen het opschrift zegt controleren. De Iwt zegt overal controleren. Richtlijnconform gelezen is de opdracht een opdracht tot waarnemen, analyseren en rapporteren, geen opdracht tot verificatie bij de cliënt.
Controleren tegenover toezicht houden op en monitoren
Grondslag: art. 25 en overweging 72 Richtlijn (EU) 2024/1640 (NL en EN); art. 3.2 lid 3 onder e en 3.7 Iwt (consultatieversie); art. 3 lid 2 onder d Wwft; NOB, consultatiereactie 28 augustus 2025, p. 4; DUFAS, consultatiereactie 29 augustus 2025
De Iwt gebruikt ‘controleren’ waar de Nederlandse richtlijntekst in het artikel ‘toezicht houden op’ en ‘monitoring’ gebruikt en de Engelse tekst ‘monitor’. Alleen het opschrift van art. 25 van de richtlijn spreekt van controleren. Naar de lezing van TRNKL moet de Iwt richtlijnconform worden gelezen: de instelling neemt waar, analyseert en rapporteert; zij krijgt geen opdracht tot verificatie of onderzoek bij de cliënt.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Niet van toepassing. De Wwft gebruikt voor de eigen plicht van de instelling ‘voortdurende controle’ (art. 3 lid 2 onder d), het Nederlandse equivalent van ongoing monitoring; daar heeft controle dus al de betekenis van monitoren.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Richtlijn (EU) 2024/1640, art. 25, opschrift: "Instructies om transacties of activiteiten te controleren"; tekst: ‘toezicht te houden op de transacties of activiteiten’ en ‘de resultaten van deze monitoring’; overweging 72: ‘toezicht te houden op transacties of activiteiten’ en ‘Nauwere monitoring’. Iwt (consultatieversie), art. 3.7, opschrift: ‘Instructies om transacties en activiteiten te controleren’; lid 1 onder a: ‘transacties of activiteiten te controleren’; onder b: ‘de resultaten van de controle’; lid 3: ‘beëindigt de controle’. Art. 3.2 lid 3 onder e: ‘het laten controleren van transacties en activiteiten door meldingsplichtige entiteiten’.
Toelichting
De NOB wees erop dat toezicht houden en monitoren minder ver gaan dan controleren en vroeg de wet bij de richtlijnbegrippen aan te sluiten; DUFAS vroeg om duidelijkheid over aard en diepgang. Het verschil is niet alleen taalkundig. Controleren suggereert dat de instelling iets moet vaststellen of verifiëren (bijvoorbeeld de herkomst van middelen uitvragen), en dat zou de cliënt alarmeren en het doel van overweging 72 doorkruisen. Monitoren betekent: alle bewegingen zien, afzetten tegen het profiel en de door de FIU beschreven zorg, en melden wat opvalt. Een instelling kan uit eigen beweging besluiten tot verscherpt onderzoek (dat moet zij vaak ook, zie kernregel verhouding-eigen-monitoringsplicht), maar dat is haar eigen besluit en geen uitvoering van de opdracht. De Engelse tekst van art. 25 luidt volgens twee onafhankelijke weergaven (betterregulation.com en springlex.eu, beide naar PbEU L 2024/1640) woordelijk gelijk: ‘to instruct obliged entities to monitor, for a period to be specified by the FIU, the transactions or activities’ en ‘to report on the results of the monitoring’; de Duitse tekst spreekt van ‘Überwachung’, de Franse van ‘suivi’. De officiële Engelse tekst op EUR-Lex is nog niet lokaal gelezen.
Art. 73 lid 1 AMLR · art. 23 lid 1 Wwft · het contrast met art. 17a lid 6 Wwft
KernBij een opschorting moet de instelling de cliënt terstond informeren (art. 17a lid 6 Wwft). Bij een monitoringsopdracht bestaat geen informatieplicht en geen grondslag om te informeren; het mededelingsverbod, dat ziet op de melding en het onderzoek dat daarop kan volgen, verbiedt de cliënt te laten weten dat de FIU naar hem kijkt. De cliënt merkt niets, en daar zit de waarde van het instrument.
Geen informatieplicht, wel een mededelingsverbod
Grondslag: art. 73 lid 1 AMLR; art. 23 lid 1 en 17a lid 6 Wwft; art. 3.6 lid 8 en 3.7 Iwt (consultatieversie)
De cliënt wordt niet geïnformeerd over een monitoringsopdracht. Art. 3.7 Iwt kent geen informatieplicht, anders dan de opschorting, en er is geen grondslag die de instelling toestaat de cliënt te informeren. Het mededelingsverbod ziet op de melding en op het onderzoek dat daarop kan volgen, niet op het cliëntenonderzoek in het algemeen; naar de mening van TRNKL raakt het de monitoringsopdracht voor zover de instelling de cliënt zou laten weten dat de FIU naar hem kijkt, want daarmee deelt zij mee dat een onderzoek naar witwassen of terrorismefinanciering wordt of kan worden uitgevoerd.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Art. 23 lid 1 Wwft: geheimhouding van een melding, van verstrekte inlichtingen en van het gegeven dat een melding of verstrekking aanleiding heeft gegeven tot een onderzoek naar witwassen of terrorismefinanciering of dat het voornemen bestaat zo’n onderzoek te verrichten, "behoudens voor zover uit deze wet de noodzaak tot bekendmaking voortvloeit". Die uitzondering draagt de actieve informatieplicht bij opschorting: art. 17a lid 6 Wwft, "Een instelling informeert een cliënt terstond over toepassing van het vierde lid." Een andere bepaling die het informeren van de cliënt over betrokkenheid van de FIU voorschrijft of toestaat, kent de Wwft niet; informeren is dus niet toegestaan voor zover het de cliënt leert dat de FIU onderzoek doet of overweegt (art. 23 lid 1 onder c Wwft).
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 73 lid 1 AMLR: de entiteit mag de cliënt of derden niet meedelen dat transacties of activiteiten overeenkomstig art. 69 worden of zijn beoordeeld, dat informatie is of wordt doorgegeven, "of dat een onderzoek naar witwassen of terrorismefinanciering wordt of kan worden uitgevoerd". Art. 3.7 Iwt (consultatieversie) kent geen informatieplicht. Art. 3.6 lid 8 Iwt (consultatieversie): ‘Een meldingsplichtige entiteit informeert een cliënt op diens verzoek over toepassing van het zesde lid.’ Dat is een passieve plicht, waar art. 17a lid 6 Wwft sinds het amendement Six Dijkstra een actieve kent; de consultatieversie is op dat punt nog niet bijgewerkt.
Toelichting
Het contrast met de opschorting is bewust: een opschorting merkt de cliënt zelf (zijn betaling komt niet aan), een monitoring merkt hij niet, en de waarde van het instrument zit juist in dat laatste (overweging 72: tijdig opsporen). Twee praktische gevolgen. Ten eerste mag de monitoringsvlag niet zichtbaar zijn in klantportalen en niet voor medewerkers die zich niet met AML/CFT-werkzaamheden bezighouden, zoals relatiebeheer en klantenservice. Ten tweede moet de instelling een antwoord klaar hebben voor een cliënt die vraagt waarom hij om toelichting op een betaling wordt gevraagd: alleen de eigen zorgplicht en het cliëntenonderzoek noemen, nooit de FIU. Het mededelingsverbod van art. 73 lid 1 AMLR en art. 23 lid 1 Wwft is geschreven voor de melding: dat transacties worden beoordeeld, dat informatie is doorgegeven, en dat een onderzoek naar witwassen of terrorismefinanciering wordt of kan worden uitgevoerd. Het gewone cliëntenonderzoek valt er niet onder; een instelling mag een cliënt om toelichting op een betaling vragen. De monitoringsopdracht zit daartussen: zij is geen melding, maar wie de cliënt vertelt dat de FIU hem laat volgen, deelt mee dat een onderzoek naar witwassen loopt. Naar de mening van TRNKL is dat de derde categorie van art. 73 lid 1 en van art. 23 lid 1 onder c Wwft, en los daarvan ontbreekt elke grondslag om te informeren. Of de wetgever bij de Iwt het verschil tussen art. 3.6 lid 8 (passief) en art. 17a lid 6 Wwft (actief) gaat gelijktrekken, is een open punt dat ook de opschortingsflowchart raakt.
Art. 76 en 77 AMLR · AVG · art. 23 lid 3, 33 en 34 Wwft · Wet politiegegevens
KernAlles wat u onder een opdracht verzamelt en rapporteert, dient alleen het voorkomen van witwassen en terrorismefinanciering. Commercieel gebruik is verboden, de verzameling blijft binnen reikwijdte en periode, en na vijf jaar wordt verwijderd.
Doelbinding, gevoelige gegevens, bewaren en verwijderen
Grondslag: art. 76 lid 1 tot en met 5 en 77 lid 1 onder b en lid 3 AMLR; art. 5 lid 1 onder b en c en 15 AVG; art. 23 lid 3, 33 en 34 Wwft; concept-MvT Iwt, par. 3.6 (Wet politiegegevens)
De gegevens die de instelling onder een monitoringsopdracht verzamelt en aan de FIU rapporteert, worden uitsluitend verwerkt ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering. Commercieel gebruik is verboden, de verwerking blijft beperkt tot de reikwijdte en de duur van de opdracht, en de bewaartermijn is vijf jaar. Aan de kant van de FIU geldt de Wet politiegegevens.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Art. 23 lid 3 Wwft: de instelling kan het inzagerecht van art. 15 AVG buiten toepassing laten voor zover noodzakelijk en evenredig voor de geheimhouding van lid 1 en 2. Art. 33 en 34 Wwft: vastlegging en bewaring vijf jaar. Voor het overige de AVG: doelbinding (art. 5 lid 1 onder b) en minimale gegevensverwerking (art. 5 lid 1 onder c) begrenzen wat de instelling bij haar eigen verscherpte monitoring verzamelt.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 76 lid 4 AMLR: persoonsgegevens worden op basis van de verordening verwerkt "met als enig doel witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen" en "De verwerking van persoonsgegevens op basis van deze verordening voor commerciële doeleinden is verboden." Art. 76 lid 1 tot en met 3: bijzondere en strafrechtelijke gegevens alleen voor zover strikt noodzakelijk, uit betrouwbare bronnen, met onderscheid tussen beschuldiging, onderzoek en veroordeling. Art. 76 lid 5: besluiten uit geautomatiseerde verwerking, profilering of AI zijn toegestaan onder voorwaarden; besluiten over het aangaan, weigeren of onderhouden van de relatie en over de omvang van het cliëntenonderzoek vragen beduidende menselijke tussenkomst, en de cliënt moet uitleg kunnen krijgen en het besluit kunnen aanvechten, behalve waar het een melding betreft. Art. 77 lid 1 onder b en lid 3 AMLR: register van de beoordelingen van art. 69 lid 2, vijf jaar bewaren en daarna verwijderen. Concept-MvT Iwt: de bescherming van persoonsgegevens aan de kant van de FIU wordt gewaarborgd door de Wet politiegegevens.
Toelichting
Een monitoringsopdracht levert een gegevensverzameling op die verder gaat dan de gewone monitoring: alle bewegingen op de aangewezen rekeningen, verrijkt met tegenpartijen, kanaal en apparaatgegevens, over maanden. Drie inrichtingsregels volgen daaruit, naar de mening van TRNKL. Verzamel niets buiten de reikwijdte van de opdracht dat u niet ook op grond van uw eigen monitoringsplicht zou verzamelen. Houd het dossier van de opdracht gescheiden van de klantsystemen die commercieel worden gebruikt (art. 76 lid 4). Zet een einddatum op de verwerking: na de periode stopt de gerichte verzameling, het dossier gaat in bewaring voor vijf jaar en wordt daarna verwijderd. De Raad van State waarschuwde in zijn advies over de Iwt in het algemeen dat bij grootschalige gegevensdeling het overzicht verloren kan gaan waar welke gegevens zich bevinden en met welk doel zij nog mogen worden gebruikt; een register van FIU-opdrachten is daar het antwoord op.
Art. 20c Wwft · art. 72 AMLR · art. 3.6 lid 9, 4.4, 4.5 en 6.8 Iwt (consultatieversie)
KernVoor de opschorting kent de Wwft een vrijwaring van de instelling; voor de monitoringsopdracht regelt de consultatieversie niets. Niet opvolgen is een economisch delict; de bestuursrechtelijke sanctie die de MvT noemt, staat niet in de tekst.
Vrijwaring en aansprakelijkheid van de instelling
Grondslag: art. 20, 20b en 20c Wwft; art. 72 AMLR; art. 24 lid 3 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.6 lid 9 en 3.7 Iwt (consultatieversie); NVB, consultatiereactie 29 augustus 2025, p. 4; DUFAS, consultatiereactie 29 augustus 2025
Voor de opschorting kent de Wwft een uitdrukkelijke vrijwaring van de instelling (art. 20c jo. 20 Wwft). Voor de monitoringsopdracht bevat de consultatieversie van de Iwt geen vrijwaring van de instelling; art. 3.6 lid 9 Iwt sluit alleen de aansprakelijkheid van de FIU uit, en alleen bij opschorting. De NVB en DUFAS hebben in de consultatie om een uitdrukkelijke civiele vrijwaring gevraagd.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Art. 20c Wwft verklaart art. 20 (geen aansprakelijkheid voor schade van een derde bij een melding of inlichtingenverstrekking in de redelijke veronderstelling uitvoering te geven aan de wet) en art. 20b (geen benadeling van de medewerker die te goeder trouw meewerkt) van overeenkomstige toepassing op instellingen die gevolg geven aan een opschortingsverzoek van art. 17a lid 1. Voor eigen verscherpte monitoring bestaat geen vrijwaring; die heeft de instelling ook niet nodig zolang zij binnen haar wettelijke plicht blijft.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 72 AMLR: het te goeder trouw melden aan de FIU overeenkomstig art. 69 en 70 vormt geen inbreuk op een geheimhoudingsbeperking en leidt tot geen enkele vorm van aansprakelijkheid. Naar de lezing van TRNKL dekt dat het verslag alleen voor zover het een melding is, niet het monitoren als zodanig. Art. 24 lid 3 Richtlijn (EU) 2024/1640 en art. 3.6 lid 9 Iwt (consultatieversie): de FIE en haar bestuurders en werknemers zijn niet aansprakelijk voor schade die een derde lijdt als gevolg van een opschortingsverzoek. Voor art. 3.7 Iwt is in de consultatieversie niets geregeld, noch voor de FIU, noch voor de instelling.
Toelichting
Het aansprakelijkheidsrisico bij monitoring is kleiner dan bij opschorting: de instelling houdt niets tegen, zij kijkt mee. Schade kan ontstaan als de instelling op grond van wat zij ziet zelf ingrijpt (een transactie weigert op grond van art. 71 AMLR, een relatie beëindigt) of als de rapportage aan de FIU onjuist is. Voor het eerste geldt het gewone kader van zorgplicht en contractvrijheid, zoals in de flowchart opzegging-bankrelatie beschreven; voor het tweede art. 72 AMLR, mits te goeder trouw. Naar de mening van TRNKL is het verstandig de opdracht van de FIU zelf als bewijsstuk te bewaren: wie kan tonen dat hij uitvoerde wat een bevoegde autoriteit opdroeg, staat civielrechtelijk sterk, ook zonder uitdrukkelijke vrijwaring. De vraag van de NVB of een vrijwaring al uit art. 6:75 en 6:162 BW volgt, is door de wetgever nog niet beantwoord.
Handhaving: wat als de instelling de opdracht niet opvolgt
Grondslag: art. 3.7 lid 3, 4.4 lid 1, 4.5 lid 1 en 6.8 Iwt (consultatieversie; concept-MvT p. 79 en 122); art. 17a lid 4 Wwft; art. 1 onder 2° WED
Wie een monitoringsopdracht niet opvolgt, pleegt vanaf 10 juli 2027 een economisch delict: art. 6.8 Iwt (consultatieversie) zet art. 3.7 lid 3 in art. 1 onder 2° van de Wet op de economische delicten, net als art. 3.6 lid 6 (opschorting). Een bestuursrechtelijke sanctie heeft in de consultatietekst geen grondslag: art. 4.4 (last onder dwangsom) en 4.5 (bestuurlijke boete) noemen art. 3.6 lid 7 (de procedure-eis bij opschorting), maar niet art. 3.7 en ook niet art. 3.6 lid 6. De concept-MvT zegt wel dat niet-naleving van art. 3.7 bestuursrechtelijk kan worden gesanctioneerd; tekst en toelichting lopen hier uiteen.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Geen monitoringsopdracht, dus niets te handhaven. Ter vergelijking: het niet onverwijld opvolgen van een opschortingsverzoek (art. 17a lid 4 Wwft) is een economisch delict (art. 1 onder 2° WED, zoals bevestigd in de flowchart artikel17a-wwft); bestuursrechtelijk zijn alleen de gedragslijnen, procedures en maatregelen van art. 17a lid 5 gesanctioneerd (art. 29 en 30 Wwft). Dezelfde opzet als in de consultatieversie van de Iwt.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 6.8 Iwt (consultatieversie) wijzigt art. 1 onder 2° WED en noemt daarin ‘de artikelen 1.7, 2.1, eerste lid, 2.4, 3.6, zesde lid, 3.7, derde lid’ van de Iwt. Art. 4.4 lid 1 onder a en art. 4.5 lid 1 onder a Iwt (consultatieversie) noemen ‘de artikelen 1.7, 2.1, 2.2, 2.4, 2.6, 3.6, zevende lid, 4.10 en 4.11’; art. 3.7 ontbreekt. Concept-MvT bij art. 3.7 (p. 79): ‘Het niet naleven van deze wettelijke voorschriften kan bestuursrechtelijk worden gesanctioneerd.’ Concept-MvT bij art. 6.8 (p. 122): de Iwt kent specifieke verplichtingen die ook in de WED worden opgenomen, waaronder ‘het opvolgen van een opdracht van de FIE tot het controleren van transacties en activiteiten (artikel 3.7, derde lid)’.
Toelichting
In de consultatietekst is het strafrecht het enige handhavingsspoor voor het niet opvolgen van een monitoringsopdracht; bij de opschorting is dat hetzelfde (art. 3.6 lid 6 staat in de WED, niet in art. 4.4 en 4.5), en alleen de procedure-eis van art. 3.6 lid 7 is bestuursrechtelijk gesanctioneerd. Voor de monitoringsopdracht kent de tekst geen procedure-eis. Naar de mening van TRNKL volgt die eis uit de algemene verplichting tot interne gedragslijnen, procedures en controles (art. 9 AMLR), die de toezichthouder kan handhaven via de bij AMvB aangewezen voorschriften van de verordening (art. 4.4 en 4.5 lid 1 onder b); een instelling die op 10 juli 2027 geen procedure voor monitoringsopdrachten heeft, loopt dus een toezichtrisico, ook zonder dat zij ooit een opdracht ontving. Het verschil tussen MvT en tekst over de bestuursrechtelijke sanctie is een punt voor de parlementaire behandeling: de wetgever zal art. 3.7 lid 3 aan art. 4.4 en 4.5 moeten toevoegen, of de MvT moeten aanpassen.
De uitvoering: acht stappen, drie sectoren, drie casussen
Processtappen · wat u doet, wat u vastlegt, wat u rapporteert, en hoe dat per sector uitpakt
KernAcht stappen, elk met de norm, de handelingen, de vastlegging, de rollen en termijnen en de valkuil, en per stap de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners aan de hand van drie fictieve casussen. Stap 3 opent uw eigen event-driven review; stap 4 richt het transactiemonitoringsysteem in; stap 5 meldt alleen wat uw eigen beoordeling verdacht maakt; stap 6 is het verslag. De stappen lopen langs twee sporen, de uitvoering van de opdracht en de eigen review; het overzicht per stap staat hieronder.
De acht stappen
De acht stappen zijn een zienswijze van TRNKL: een inrichting die is afgeleid uit art. 25 van de richtlijn, art. 3.7 Iwt, de AMLR en de eigen monitoringsplicht, en geen voorgeschreven procedure. FIU-Nederland heeft over de monitoringsopdracht nog niets gepubliceerd. Publiceert de FIU instructies, een werkwijze of een rapportageformaat, dan gaan die voor op wat hier staat, voor zover zij binnen de bevoegdheid van art. 25 en art. 3.7 blijven, en kunnen zij van deze acht stappen afwijken; hetzelfde geldt voor de richtsnoeren die de AMLA uiterlijk 10 juli 2028 aan FIU’s uitbrengt (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn). TRNKL werkt de stappen dan bij.
Het label achter elke stap zegt in welk spoor zij valt: opdracht is wat u jegens de FIU doet, eigen review is uw eigen plicht; twee labels betekent beide.
Twee sporen naast elkaar: de opdracht en de eigen review
De acht stappen lopen langs twee sporen die naast elkaar lopen en niet in elkaar overgaan. Het spoor van de opdracht is wat u jegens de FIU doet: de opdracht ontvangen en verifiëren (stap 1), registreren en afschermen (stap 2), de vlag, de volledige waarneming en de gerichte scenario’s inrichten (stap 4), het verslag uitbrengen (stap 6) en de waarnemingsstand op de einddatum uitzetten (stap 7). De uitkomst van dit spoor is het verslag aan de FIU. Het spoor van de eigen review is wat u op grond van uw eigen monitoringsplicht doet, met de opdracht als trigger: de event-driven review openen, het risicoprofiel herbeoordelen en het eigen onderzoek in de breedte en in de tijd afbakenen (stap 3), de netwerkstand inrichten (stap 4), de alerts beoordelen en op eigen beoordeling melden (stap 5) en na de periode beslissen over risicoklasse, maatregelen en relatie (stap 7). De uitkomst van dit spoor is de reviewconclusie met het besluit over de cliënt. Beide sporen delen de trigger, de zaak en de waarneming, maar krijgen een eigen dossier en een eigen uitkomst: het verslag beschrijft wat op de aangewezen rekeningen is waargenomen en welke meldingen zijn gedaan; de review bevat uw beoordeling, het eigen onderzoek en het besluit over de cliënt, en gaat niet naar de FIU, tenzij uw beoordeling tot een melding leidt of de FIU er in de opdracht om heeft gevraagd. Stap 8 bewaart beide, gescheiden maar gekoppeld. Elke stap draagt in deze flowchart een label: opdracht, eigen review, of beide. Eén rapportage voor beide sporen is naar de mening van TRNKL onverstandig: het verslag zou dan beoordelingen en eigen onderzoek bevatten waar de FIU niet om heeft gevraagd, en de review zou afhankelijk worden van de termijnen van de opdracht.
Stap
Spoor van de opdracht (jegens de FIU)
Spoor van de eigen review (eigen plicht)
Stap 1
ontvangst en verificatie
Stap 2
zaak, register, afscherming
Stap 3
reikwijdte van de opdracht vaststellen
review openen, risicoprofiel herbeoordelen, eigen onderzoek in de breedte en in de tijd
Stap 4
vlag, volledige waarneming, gerichte scenario’s
netwerkstand en historische analyse
Stap 5
de waarneming levert de alerts
alerts beoordelen, melden op eigen beoordeling, art. 71 toepassen
Stap 6
het verslag aan de FIU
blijft buiten het verslag, tenzij gemeld of gevraagd
Stap 7
waarnemingsstand uit, verslag verzonden
besluit over risicoklasse, maatregelen en relatie; review sluiten of voortzetten
Stap 8
zaakdossier bewaren, evaluatie
reviewdossier bewaren, gekoppeld maar gescheiden
Het verslag over de resultaten: wat de wet vraagt en wat niet
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 1 onder b en lid 3 Iwt (consultatieversie; concept-MvT p. 79); art. 69 lid 1 onder a AMLR; art. 16 Wwft; Uitvoeringsbesluit Wwft 2018, art. 4 lid 1 en bijlage 1
De FIU kan de instelling opdragen verslag uit te brengen over de resultaten van de monitoring. De wettekst van de consultatieversie volgt de richtlijn: het verslag is een afzonderlijk onderdeel van de opdracht (art. 3.7 lid 1 onder b), zonder vast moment. De concept-MvT zegt dat de entiteit ‘na afloop’ verslag moet uitbrengen; dat staat niet in de tekst. Vorm, inhoud en frequentie zijn niet voorgeschreven.
Tot en met 9 juli 2027 (Wwft)
Geen rapportageplicht over monitoring. Wat de instelling tijdens eigen verscherpte monitoring aan ongebruikelijke transacties ziet, meldt zij op grond van art. 16 Wwft onverwijld; de subjectieve indicator van bijlage 1 bij het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 (een transactie waarbij de instelling aanleiding heeft om te veronderstellen dat deze verband kan houden met witwassen of financieren van terrorisme) is daarvoor de grondslag.
Vanaf 10 juli 2027 (richtlijn, AMLR, Iwt)
Art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640: "De lidstaten zorgen er ook voor dat FIE’s gemachtigd zijn de meldingsplichtige entiteit opdracht te geven verslag uit te brengen over de resultaten van deze monitoring." Art. 3.7 lid 1 Iwt (consultatieversie): de FIE kan de opdracht geven om ‘b. verslag uit te brengen over de resultaten van de controle’. Lid 3: de entiteit geeft aan de opdracht gevolg. De concept-MvT (p. 79) spreekt van een plicht om ‘na afloop’ verslag uit te brengen; de wettekst kent dat moment niet. De meldplicht van art. 69 lid 1 onder a AMLR (onverwijld, op eigen initiatief) blijft daarnaast gelden.
Toelichting
Wettekst en toelichting lopen hier uiteen. De tekst van art. 3.7 lid 1 onder b volgt de richtlijn: het verslag is iets wat de FIU kan opdragen, los van de monitoring zelf, en de FIU bepaalt in de opdracht wanneer en hoe. De MvT leest er een vaste plicht ‘na afloop’ in. Naar de lezing van TRNKL gaat de tekst voor: de FIU kan tussentijdse rapportages vragen, een eindverslag, of beide, en moet dat in de opdracht zeggen. Staat in de opdracht niets over de vorm en het moment van het verslag, vraag de FIU daar dan bij ontvangst naar (stap 1). Wat in geen geval verandert: een verdachte transactie tijdens de periode wordt onverwijld gemeld; het verslag is geen uitstel van de meldplicht. DUFAS vroeg in de consultatie om duidelijkheid over aard en diepgang van de controle, de vastlegging en de vorm, frequentie en termijn van de rapportage. De AMLA moet uiterlijk 10 juli 2028 richtsnoeren voor FIU’s uitbrengen over de praktijken en procedures bij art. 24 en 25 (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn); een geharmoniseerd rapportageformaat kan daaruit volgen. De kans is dus groot dat vorm en moment later nog worden uitgewerkt, in de definitieve wet of toelichting, in de werkwijze van de FIU of in die richtsnoeren; tot die tijd geldt wat in de opdracht staat.
Drie fictieve casussen, een per sector
Drie fictieve casussen lopen door de acht processtappen, een per sector.
Bank: Stroombank en Vellinga Trading B.V. (fictief): handel in gebruikte landbouwmachines; zakelijke betaal- en spaarrekening, zakelijke creditcard; de DGA heeft privé een betaalrekening en een hypotheek bij dezelfde bank. In vier maanden 38 ontvangsten uit zes landen (1,9 miljoen euro), binnen een tot drie dagen doorbetaald aan vier leveranciers, waarvan twee dit jaar opgericht.
Betaaldienstverlener: Kadepay en Lumen Webshop B.V. (fictief): betaalinstelling die voor een webwinkel in consumentenelektronica betalingen van klanten verwerkt en wekelijks uitbetaalt op de rekening van de webwinkel bij haar bank. Sinds twee maanden: een nieuwe contactpersoon, uitbetalingen omgezet naar een rekening in een andere lidstaat, en een oplopend aantal terugbetalingen aan kaarten waarmee niet is gekocht.
Cryptodienstverlener: Noorderbeurs en D. Mertens (fictief): aanbieder van cryptoactivadiensten met een cryptoactivarekening voor een particuliere cliënt. In drie maanden fiatstortingen vanaf vier verschillende bankrekeningen, direct omgezet in een stablecoin en binnen een dag overgedragen naar zelfgehoste adressen; een verzoek om de opnamelimiet te verhogen; inlog vanaf nieuwe apparaten.
Namen, aantallen en data zijn verzonnen; geen enkel element berust op een werkelijke zaak. Elke casus speelt onder het regime vanaf 10 juli 2027; onder huidig recht zou de FIU geen opdracht kunnen geven en zou de instelling alleen op haar eigen monitoringsplicht en de meldplicht van art. 16 Wwft handelen. In de bank- en de cryptocasus meldt de instelling op eigen beoordeling en past zij art. 71 AMLR toe; in de betaalcasus leidt de eigen beoordeling niet tot een melding en rapporteert de instelling een periode zonder bevindingen; in geen van de drie schort de FIU op. Zo zijn het drie afzonderlijke beslissingen door twee actoren, waarvan geen dwingend uit de vorige volgt.
Banken: wie, onder welk toezicht, en wat in deze sector anders is
Grondslag: art. 1a lid 2 en 1d Wwft; art. 3 punt 1 en 26 AMLR; art. 25 en overweging 58 en 72 Richtlijn (EU) 2024/1640
Bank als bedoeld in art. 1:1 Wft: art. 1a lid 2 Wwft; vanaf 10 juli 2027 kredietinstelling, art. 3 punt 1 AMLR. Toezichthouder: De Nederlandsche Bank (art. 1d lid 1 onder a Wwft).
De bank is de natuurlijke adressant van een monitoringsopdracht: zij beheert bank- en betaalrekeningen en ziet het volledige saldoverloop, de gemachtigden, de passen en limieten en het contact met de cliënt. Bijzondere aandacht: instant payments (de bank ziet de transactie pas als zij is uitgevoerd; voor dit instrument volstaat dat), virtuele IBAN’s (overweging 58 van de richtlijn noemt de moeilijkheid voor FIU’s om de rekening te lokaliseren), het onderscheid tussen de rechtspersoon en de aan haar gelieerde personen met privéproducten, en de gedragswaarneming (gemachtigden, passen, limieten, kantoorbezoek, vragen aan medewerkers). De toepassing per stap, de valkuilen en de casus Stroombank en Vellinga Trading staan in de acht processtappen.
Betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen: wie, onder welk toezicht, en wat in deze sector anders is
Grondslag: art. 1a lid 3 Wwft; art. 3 punt 2 en 73 lid 1 AMLR; art. 25 en 31 lid 5 Richtlijn (EU) 2024/1640
Art. 1a lid 3 onder b, e en j Wwft; vanaf 10 juli 2027 financiële instelling, art. 3 punt 2 AMLR. Toezichthouder: De Nederlandsche Bank.
Betaalinstellingen verrichten twee soorten diensten: zij beheren betaalrekeningen voor hun cliënten, of zij verwerken betalingen voor handelaren zonder voor hen een betaalrekening aan te houden (de acquirer die kaartbetalingen int en periodiek uitbetaalt op de bankrekening van de handelaar). Bij een betaalrekening geldt hetzelfde als bij een bank. Bij een acquirer of een betaaldienstverlener zonder rekening is de vraag of er een ‘beheerde zakelijke relatie’ is waar transacties van de persoon doorheen lopen; naar de lezing van TRNKL is de relatie met de handelaar dat wel (de dienstverlener verwerkt zijn ontvangsten en betaalt uit), de relatie met de betalende consument niet. Agenten en distributeurs vallen onder het mededelingsverbod (art. 73 lid 1 AMLR noemt ‘makelaars en distributeurs’ uitdrukkelijk) en staan het dichtst bij de cliënt. Bij grensoverschrijdende dienstverlening komt de opdracht van FIU-Nederland, ook als het initiatief bij een FIU van een andere lidstaat ligt (art. 25 tweede alinea van de richtlijn); voor inlichtingenverzoeken geldt dezelfde route via de FIU van de lidstaat van vestiging (art. 31 lid 5). De toepassing per stap, de valkuilen en de casus Kadepay en Lumen Webshop staan in de acht processtappen.
Aanbieders van cryptoactivadiensten: wie, onder welk toezicht, en wat in deze sector anders is
Grondslag: art. 1a lid 3 onder k en 1d lid 1 onder a en b Wwft; art. 2 lid 1 punt 6 onder i, 24 en 25, 3 punt 2 en 79 lid 1 AMLR; Verordening (EU) 2023/1113; art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640
Art. 1a lid 3 onder k Wwft (aanbieders van cryptoactivadiensten); vanaf 10 juli 2027 financiële instelling, art. 3 punt 2 AMLR. Toezichthouder voor de Wwft: de Autoriteit Financiële Markten (art. 1d lid 1 onder b Wwft), en De Nederlandsche Bank alleen als een bank of elektronischgeldinstelling cryptoactivadiensten aanbiedt (art. 1d lid 1 onder a Wwft); de AFM is ook de MiCAR-toezichthouder.
De richtlijn noemt de cryptoactivarekening uitdrukkelijk (art. 25; definitie in art. 2 lid 1 punt 24 AMLR via art. 3 punt 19 Verordening (EU) 2023/1113). Monitoring bij een aanbieder omvat de bewaarde cryptoactiva, de fiatkant en de overdrachten van en naar andere aanbieders en zelfgehoste adressen. Bijzonderheden: de verplichte informatie bij overdrachten (Verordening (EU) 2023/1113) geeft tegenpartijgegevens; bij zelfgehoste adressen ontbreekt een tegenpartijnaam en is adresanalyse de aanvulling; rekeningen die anonimisering of versluiering van transacties mogelijk maken, onder meer via anonimiseringsmunten, zijn verboden (art. 79 lid 1 AMLR); en de snelheid: een cliënt die merkt dat hij wordt gevolgd, verplaatst activa binnen minuten, zodat de afscherming van de vlag en de beoordeling in minuten het verschil maken tussen een bruikbaar en een leeg verslag. De toepassing per stap, de valkuilen en de casus Noorderbeurs en D. Mertens staan in de acht processtappen.
Veelgemaakte fouten per stap
Veelgemaakte fouten bij een monitoringsopdracht, per stap uitgewerkt met het advies en per sector: de opdracht lezen als een inlichtingenverzoek van art. 17 Wwft en eenmalig gegevens opleveren (stap 1); de cliënt informeren naar analogie van art. 17a lid 6 Wwft of een zichtbare markering in klantsystemen zetten (stap 2); alleen de rekeningen uit de opdracht volgen, alleen in de periode (stap 3); de cliënt alleen in een hogere risicoklasse van het bestaande model zetten (stap 4); wachten met melden tot het verslag, of juist alles melden, en de keten als automaat zien (stap 5); een verslag zonder gegevens (stap 6); geen einddatum op de waarnemingsstand, of alles terugzetten alsof er niets is gebeurd (stap 7); het verslag bewaren zonder de motivering per beoordeling, en wachten met de inrichting tot de Iwt is aangenomen (stap 8). Een opdracht uitvoeren die verder gaat dan de bevoegdheid (cliënt bevragen, relatie voortzetten, derden volgen) hoort bij de bevoegdheidsmodal.
De opdracht lezen als een inlichtingenverzoek van art. 17 Wwft en eenmalig gegevens opleveren: een transactiehistorie, cliëntgegevens of andere informatie waarover u beschikt. Een inlichtingenverzoek kijkt terug en vraagt wat er is; de opdracht vraagt de periode vooruit te volgen. Het verleden op dezelfde kenmerken nalopen doet u zelf, voor uw eigen beoordeling.
Alleen de rekeningen uit de opdracht volgen, alleen in de periode van de opdracht, omdat ‘de FIU daar niet om vroeg’. De FIU vroeg daar niet om omdat zij uw eigen plicht niet hoeft op te dragen; een toezichthouder zal vragen waarom u de rest niet hebt bekeken.
De cliënt alleen in een hogere risicoklasse van het bestaande model zetten en verder niets veranderen. Dat model vindt afwijkingen in een normale populatie; de opdracht vraagt alles te zien van een cliënt aan wie de FIU een aanzienlijk risico op witwassen of terrorismefinanciering verbindt.
Twee spiegelbeeldige fouten: wachten met melden tot het verslag, omdat ‘de FIU toch al meekijkt’ (de FIU kijkt niet mee; zij heeft u opgedragen te kijken), en elke transactie in de periode melden omdat de FIU de cliënt riskant vindt (de melding rust op uw eigen beoordeling, niet op de opdracht).
Een verslag van drie regels (‘niets bijzonders gezien’) zonder de lijst. De FIU vroeg om resultaten; afwezigheid van afwijkingen is een resultaat dat u met gegevens aantoont.
De vlag laten staan zonder einddatum, zodat de gerichte verzameling doorloopt zonder grondslag (art. 76 lid 4 AMLR); of het omgekeerde: alles uitzetten en de cliënt terugzetten naar de oude klasse alsof er niets is gebeurd.
Het verslag aan de FIU bewaren, maar niet de motivering per beoordeelde transactie. Juist die motivering toont dat u hebt gemonitord en niet alleen geregistreerd.
De uitvoering · stap 1 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdracht
Stap 1De opdracht is een eenzijdige beslissing van FIU-Nederland die de meldingsplichtige instelling, naar de lezing van TRNKL, bindt zodra zij haar langs het beveiligde kanaal bereikt.
De norm
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 1 onder a en b Iwt (consultatieversie); art. 33 lid 4 en 5 Wwft (beveiligde kanalen)
De opdracht is een eenzijdige beslissing van FIU-Nederland die de meldingsplichtige instelling, naar de lezing van TRNKL, bindt zodra zij haar langs het beveiligde kanaal bereikt. De eerste stap is vaststellen dat de opdracht echt is en bepaalbaar: welke persoon of entiteit, welke rekeningen of relaties, welke kenmerken of zorg, welke periode met begin- en einddatum, of en hoe de FIU verslag wil, en wie bij de FIU het aanspreekpunt is. Ontbreekt een element, dan vraagt de instelling het na voordat zij inricht; zij vult het niet zelf in.
Wat u doet
Echtheid: de opdracht komt langs het kanaal dat de FIU voor art. 17- en 17a-verzoeken gebruikt; verifieer afzender en kenmerk, en bel bij twijfel het frontoffice van de FIU op het bekende nummer, nooit op een nummer uit het bericht zelf.
Bepaalbaarheid: toets de opdracht op zeven elementen (persoon of entiteit met identificerende gegevens; rekening- of relatienummers; de kenmerken of zorg; begindatum; einddatum of duur; verslagvorm en -moment; aanspreekpunt). Leg per element vast of het in de opdracht staat.
Reikwijdte van de persoon: bij een rechtspersoon vraagt u na of de opdracht ook de aan de entiteit gelieerde natuurlijke personen (UBO, bestuurder, gemachtigde) omvat; de wet spreekt van relaties die worden beheerd ‘voor een persoon’.
Het verslag: de wettekst maakt het verslag een afzonderlijk onderdeel van de opdracht (art. 3.7 lid 1 onder b). Staat er niets over vorm en moment, vraag dat dan direct; de concept-MvT zegt ‘na afloop’, maar dat is geen wettekst. De kans is groot dat vorm en moment later nog worden uitgewerkt: in de definitieve wettekst of toelichting, in de werkwijze van de FIU, of in de richtsnoeren die de AMLA uiterlijk 10 juli 2028 moet uitbrengen (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn). Tot die tijd geldt wat in de opdracht staat.
Tijdstip: registreer datum en tijd van ontvangst. De periode begint waar de opdracht het zegt, niet waar uw systeem klaarstaat; een inrichting die een week kost, verschuift de begindatum niet.
Wie: wijs dezelfde afdeling aan die art. 17- en 17a-verzoeken behandelt (KYC of financial crime operations) als eigenaar; de kanalen en de vastlegging zijn gelijk, de uitvoering niet. Escaleer naar de compliance officer bij een opdracht die verder gaat dan de bevoegdheid (zie het grensgeval in de bevoegdheidsmodal).
Wat u vastlegt
de opdracht zelf als zelfstandig bewijsstuk
datum en tijd van ontvangst en van de verificatie
de toets op de zeven elementen, met de vragen die aan de FIU zijn gesteld en de antwoorden
wie de opdracht intern heeft gezien
Rollen en termijn
Eigenaar: de afdeling die FIU-verzoeken behandelt. Doorlooptijd: verificatie en navraag dezelfde werkdag; de inrichting (stap 4) binnen twee werkdagen, want de periode loopt.
De valkuil
De opdracht lezen als een inlichtingenverzoek van art. 17 Wwft en eenmalig gegevens opleveren: een transactiehistorie, cliëntgegevens of andere informatie waarover u beschikt. Een inlichtingenverzoek kijkt terug en vraagt wat er is; de opdracht vraagt de periode vooruit te volgen. Het verleden op dezelfde kenmerken nalopen doet u zelf, voor uw eigen beoordeling.
Bij banken
Wat u doet
Koppel de opdracht aan het klantnummer, niet alleen aan de rekeningnummers: een zakelijke cliënt heeft vaak meer rekeningen dan de FIU noemt, en de DGA heeft privéproducten.
Vraag bij een opdracht op een rechtspersoon na of gemachtigden en bestuurders als persoon onder de opdracht vallen; dat bepaalt of hun privérekeningen onder de opdracht vallen of alleen in uw eigen onderzoek thuishoren.
Controleer of de genoemde rekeningen bestaan en actief zijn; een opgeheven rekening meldt u direct terug aan de FIU.
De valkuil in deze sector
De opdracht in de postbus van het meldportaal laten liggen tot de wekelijkse verwerking; de periode loopt vanaf de opdracht.
Casus (fictief)
Stroombank ontvangt op dinsdag 2 november 2027 de opdracht op Vellinga Trading B.V. met de twee zakelijke rekeningen, een periode van drie maanden en de zorg: ontvangsten uit het buitenland met snelle doorbetaling naar jonge vennootschappen. De bank vraagt dezelfde dag na of de privérekening en de hypotheek van de DGA onder de opdracht vallen (nee) en welk verslag de FIU wil (een transactielijst met toelichting na afloop, plus een tussentijds bericht bij elke melding).
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Stel vast welke relatie u voor de genoemde persoon beheert: een handelaarsaccount, een betaalrekening, een wallet of een prepaidproduct. Alleen daarvoor kunt u uitvoeren; zeg de FIU wat u niet kunt leveren.
Bij een handelaar: de opdracht ziet op de relatie met de handelaar, niet op de betalende consumenten; die zijn geen cliënt van u.
Zorg dat agenten en distributeurs niets van de opdracht te zien krijgen; zij staan het dichtst bij de cliënt (art. 73 lid 1 AMLR noemt ‘makelaars en distributeurs’ uitdrukkelijk).
De valkuil in deze sector
Aannemen dat een opdracht op een handelaar ook de kaarthouders omvat en hun gegevens verzamelen zonder grondslag.
Casus (fictief)
Kadepay ontvangt de opdracht op Lumen Webshop B.V. met het handelaarsaccount, een periode van vier maanden en de zorg: uitbetalingen naar een afwijkende rekening en terugbetalingen die niet bij verkopen horen. Kadepay vraagt na of de opdracht ook de uitbetaalrekening bij de bank van de webwinkel betreft (nee; dat is de bank) en legt vast dat zij alleen de betaalstromen via het account kan volgen.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Koppel de opdracht aan de cliënt en aan alle cryptoactivarekeningen en adressen die u voor hem beheert, inclusief subaccounts en gekoppelde fiatrekeningen.
Vraag na of de opdracht ook overdrachten naar zelfgehoste adressen omvat die aan de cliënt zijn toegeschreven; dat bepaalt de reikwijdte van de on-chain waarneming.
Verifieer de echtheid extra zorgvuldig: een cryptodienstverlener is een doelwit voor valse verzoeken uit naam van autoriteiten.
De valkuil in deze sector
De opdracht alleen aan één walletadres koppelen terwijl de cliënt meer adressen en een fiatrekening bij u heeft.
Casus (fictief)
Noorderbeurs ontvangt de opdracht op D. Mertens met de cryptoactivarekening, een periode van twee maanden en de zorg: fiatstortingen vanaf rekeningen van derden, directe omzetting en overdracht naar zelfgehoste adressen. Noorderbeurs vraagt na of de aan Mertens toegeschreven zelfgehoste adressen in de waarneming horen (ja, voor zover bekend) en of de FIU een wekelijks tussenbericht wil (ja).
Stap 2. Registratie in het case management systeem en afscherming
De uitvoering · stap 2 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdracht
Stap 2De opdracht wordt een zaak in het case management systeem, met de opdracht als bewijsstuk, de termijnbewaking en de rapportagedata.
De norm
Grondslag: art. 73 lid 1 en 76 lid 4 AMLR; art. 23 lid 1 Wwft
De opdracht wordt een zaak in het case management systeem, met de opdracht als bewijsstuk, de termijnbewaking en de rapportagedata. De toegang is beperkt tot de medewerkers die de monitoring uitvoeren en beoordelen. De registratie mag niet doorsijpelen naar klantsystemen, klantportalen of medewerkers die zich niet met AML/CFT-werkzaamheden bezighouden: de waarde van het instrument zit in het niet weten van de cliënt.
Wat u doet
Zaak: open een zaak met het type ‘FIU-monitoringsopdracht’ of een andere dossiercode waaruit de inhoud direct blijkt, gekoppeld aan het cliëntdossier in het casesysteem, niet aan het commerciële klantdossier.
Register: houd een register van FIU-opdrachten bij (nummer, datum, instrument, cliënt-id, reikwijdte, periode, status, verslag verzonden op). Dat register is uw antwoord op de vraag van de toezichthouder of u uw procedures naleeft, ook als het nul regels telt. Het heeft ook waarde als managementinformatie: het laat zien hoeveel opdrachten er lopen en wat zij aan capaciteit en budget vragen, zodat het bestuur daarop kan sturen.
Termijnen: zet de einddatum als harde stop in het systeem met een signaal twee weken ervoor (verslag opstellen) en een signaal bij elk rapportagemoment dat de FIU heeft genoemd.
Toegang: beperk de toegang tot de zaak tot de behandelend analisten, hun leidinggevende en de compliance officer; log elke raadpleging. Geen markering in CRM, geen notitie in het relatiebeheerdossier, geen signaal in het klantportaal.
Instructie klantcontact: medewerkers die wel klantcontact hebben en wel in de AML/CFT-keten werken (bijvoorbeeld de analist die de cliënt om toelichting vraagt) krijgen een vaste tekst: alleen het eigen cliëntenonderzoek noemen, nooit de FIU.
Vastlegging van de ingewijden: leg vast wie de opdracht intern heeft gezien; bij een vermoeden van tipping-off is dat de eerste vraag.
Wat u vastlegt
zaaknummer en koppeling aan het cliëntdossier
regel in het register van FIU-opdrachten
toegangslijst en logging
ingestelde termijnsignalen
Rollen en termijn
Eigenaar: de behandelend analist; toezicht: compliance officer. Doorlooptijd: dezelfde werkdag als de verificatie.
De valkuil
De cliënt in het CRM een zichtbare markering geven (‘FIU’, ‘onder onderzoek’) die relatiebeheer of de klantenservice kan zien.
Bij banken
Wat u doet
Scherm de zaak af voor relatiebeheer, het kantorennet en de klantenservice; juist bij een zakelijke cliënt heeft de accountmanager een eigen dossier.
Zet de vlag in het transactiemonitoring- en casesysteem, niet in het kernbanksysteem waar baliemedewerkers in kijken.
Leg vast hoe de accountmanager wordt geïnstrueerd als de cliënt hem benadert over een vraag van de bank: alleen het eigen cliëntenonderzoek noemen.
De valkuil in deze sector
De zaak in het gewone KYC-reviewdossier zetten dat de accountmanager leest.
Casus (fictief)
Stroombank opent zaak M-2027-014, koppelt haar aan het cliëntdossier van Vellinga Trading en van de DGA, zet de einddatum op 2 februari 2028 met een signaal op 19 januari, en beperkt de toegang tot twee analisten en de compliance officer. De accountmanager ziet niets.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Scherm de zaak af voor sales en merchant support, die dagelijks met de handelaar spreken over uitbetalingen en terugbetalingen.
Zet geen blokkade of ‘hold’ op het account als dat voor de handelaar zichtbaar is in zijn dashboard; de opdracht vraagt kijken, niet ingrijpen.
Instrueer merchant support: vragen van de handelaar over vertraagde uitbetalingen worden beantwoord met de eigen risicobeoordeling, nooit met de FIU.
De valkuil in deze sector
Het account in het merchant-dashboard op ‘in review’ zetten, zodat de handelaar ziet dat er iets speelt.
Casus (fictief)
Kadepay opent de zaak, zet de einddatum op vier maanden, en instrueert merchant support dat Lumen Webshop een gewone handelaar blijft in alle zichtbare systemen. Alleen het financial-crimeteam ziet de vlag.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Scherm de zaak af voor support en voor de medewerkers die limietverhogingen behandelen; die laatste zien de cliënt het eerst terug.
Houd de vlag buiten elk systeem dat de cliënt in zijn app kan merken: geen verlaagde limiet, geen extra verificatiestap die alleen hem treft, geen vertraging die opvalt.
Leg vast dat support bij vragen van de cliënt over een geweigerde of vertraagde opname alleen naar het eigen beleid verwijst.
De valkuil in deze sector
Een extra verificatiestap alleen voor deze cliënt activeren; dat is een signaal dat hij binnen minuten vertaalt in het verplaatsen van activa.
Casus (fictief)
Noorderbeurs opent de zaak en zet uitdrukkelijk vast dat de opnamelimiet en de verificatiestappen van Mertens ongewijzigd blijven tijdens de periode, zodat hij niets merkt; wijzigingen in zijn limieten lopen via de analist, niet via support.
Stap 3. Reikwijdte vaststellen en de event-driven review openen: de opdracht en het eigen onderzoek
De uitvoering · stap 3 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdrachteigen review
Stap 3Twee reikwijdten naast elkaar. De opdracht is wat de FIU aanwijst: de rekeningen en relaties die zij noemt, de kenmerken die zij beschrijft, voor de periode die zij noemt; daarover rapporteert u.
De norm
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 26 lid 1 en lid 3 onder c, 34 lid 3 en 69 lid 2 AMLR; art. 3 lid 2 onder d en 8 Wwft
Twee reikwijdten naast elkaar. De opdracht is wat de FIU aanwijst: de rekeningen en relaties die zij noemt, de kenmerken die zij beschrijft, voor de periode die zij noemt; daarover rapporteert u. Het eigen onderzoek is uw eigen plicht, in twee richtingen. In de breedte: alle andere producten van dezelfde cliënt, de aan een entiteit gelieerde personen (UBO, bestuurders, gemachtigden), en tegenpartijen van de transacties uit de opdracht die zelf cliënt zijn. In de tijd: of de kenmerken uit de opdracht zich ook vóór de periode hebben voorgedaan, in transacties en in gedrag jegens de instelling. Over het eigen onderzoek beslist u zelf of u meldt en of u het risicoprofiel aanpast, en u legt dat vast in een event-driven review met de opdracht als trigger. De review loopt als eigen spoor naast de uitvoering van de opdracht, met een eigen dossier en een eigen uitkomst; zij wordt niet samengevoegd met het verslag aan de FIU.
Wat u doet
Open de event-driven review op de dag van ontvangst, met de opdracht als trigger. De review is het dossier waarin uw eigen beoordeling van transacties, gedrag en cliëntprofiel wordt vastgelegd, los van het verslag aan de FIU. Er lopen dus twee sporen naast elkaar: de uitvoering van de opdracht (stap 1, 2 en 4, het verslag in stap 6 en het uitzetten in stap 7) met het verslag als uitkomst, en de eigen review (stap 3, de netwerkstand in stap 4, de beoordeling in stap 5 en het besluit over de cliënt in stap 7) met de reviewconclusie als uitkomst. Beide gebruiken dezelfde zaak en dezelfde waarneming, maar krijgen een eigen dossier; het overzicht per stap staat in de uitvoeringsmodal.
Herbeoordeel het risicoprofiel direct: een kennisgeving van de FIU is naar het standpunt van TRNKL een indicator van hoger risico (art. 34 lid 3 AMLR) en een relevant feit dat tot evaluatie en zo nodig actualisering van de cliëntinformatie verplicht (art. 26 lid 3 onder c AMLR). Naar het standpunt van TRNKL ligt een verhoogde risicoklasse voor de duur van de review voor de hand, met de bijbehorende maatregelen; besluit u anders, leg dan vast waarom de kennisgeving in dit geval geen aanleiding geeft tot een andere klasse.
Baken het eigen onderzoek in de breedte af: alle producten van de cliënt bij u en binnen de groep (art. 26 lid 1 AMLR), gelieerde personen, en tegenpartijen van de transacties uit de opdracht die zelf cliënt zijn. Geef elk een plaats: eigen beoordeling, aandachtslijst of aparte review.
Baken het eigen onderzoek in de tijd af: haal ten minste twaalf maanden historie op, risicogebaseerd langer, en draai daar dezelfde kenmerken over als de FIU beschrijft, in transacties en in gedrag (gemachtigden, passen, limieten, contactmomenten, adres- en apparaatwijzigingen).
Uitkomst open: de review eindigt in een melding over verrichte of voorgenomen transacties, in een aangepast profiel met verscherpte maatregelen, of in de gemotiveerde conclusie dat er geen aanleiding is. Alle drie zijn geldige uitkomsten; geen ervan volgt uit de opdracht zelf.
Verhouding tot het verslag: wat u in het eigen onderzoek vindt, hoort niet automatisch in het verslag aan de FIU; het hoort in de review en, als uw beoordeling daartoe leidt, in een melding. Vraagt de FIU in de opdracht om meer, dan levert u dat.
Wat u vastlegt
de afbakening van de opdracht en van het eigen onderzoek, met per rekening, persoon en tegenpartij de motivering waarom die er wel of niet in zit
het besluit over de risicoklasse
de historische analyse met de gebruikte kenmerken en periode
de reviewconclusie, ook als die ‘geen aanleiding’ luidt
Rollen en termijn
Eigenaar: de KYC-analist; tweede lijn bij de risicoklasse. Doorlooptijd: afbakening en risicoklasse binnen twee werkdagen; de historische analyse binnen twee weken, zodat zij de gerichte alerts van stap 4 kan voeden.
De valkuil
Alleen de rekeningen uit de opdracht volgen, alleen in de periode van de opdracht, omdat ‘de FIU daar niet om vroeg’. De FIU vroeg daar niet om omdat zij uw eigen plicht niet hoeft op te dragen; een toezichthouder zal vragen waarom u de rest niet hebt bekeken.
Bij banken
Wat u doet
Het eigen onderzoek in de breedte bij een zakelijke cliënt: de privérekeningen en de hypotheek van de DGA, de creditcard, eventuele groepsvennootschappen, en de leveranciers die bij u bankieren.
Het eigen onderzoek in de tijd: twaalf maanden historie op beide rekeningen en op de privérekening van de DGA, gezocht op de kenmerken uit de opdracht; daarnaast het gedragsverleden: nieuwe gemachtigden, extra passen, limietwijzigingen, contactmomenten met de bank.
Zet de cliënt en de DGA, als uw herbeoordeling daartoe leidt, in de verhoogde risicoklasse en plan de verscherpte maatregelen (bron van middelen, actualisering van het profiel) zonder klantcontact dat de cliënt alarmeert.
De valkuil in deze sector
De DGA en de leveranciers buiten beeld laten omdat de opdracht alleen de twee zakelijke rekeningen noemt.
Casus (fictief)
Stroombank bakent het eigen onderzoek af: de privérekening en de hypotheek van de DGA, de creditcard, de vier leveranciers (twee zijn cliënt bij Stroombank) en de zes buitenlandse afzenders als aandachtslijst. De historie van twaalf maanden laat zien dat het patroon van snelle doorbetaling vier maanden geleden begon, tegelijk met een nieuwe gemachtigde op de rekening. De bank zet Vellinga en de DGA op hoog risico en legt dat vast in de review.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Het eigen onderzoek in de breedte: andere handelaarsaccounts van dezelfde UBO of bestuurder bij u, en de uitbetaalrekeningen die in het verleden zijn gebruikt.
Het eigen onderzoek in de tijd: de volledige historie van het account sinds onboarding op de kenmerken uit de opdracht (terugbetalingen, wijzigingen van uitbetaalrekening, contactpersonen), plus de onboardinggegevens zelf: wie is de UBO, wat is de verwachte omzet.
Herbeoordeel het risicoprofiel van de handelaar en zet de review op; de verscherpte maatregelen zijn hier vooral documentair (website, assortiment, leveringsbewijs) en lopen zonder dat de handelaar het merkt.
De valkuil in deze sector
De handelaar om een toelichting op de terugbetalingen vragen in bewoordingen die de FIU verraden.
Casus (fictief)
Kadepay vindt in de historie dat de webwinkel in de eerste acht maanden een normaal patroon had en dat de afwijkingen begonnen toen de nieuwe contactpersoon werd opgevoerd. Kadepay zet de handelaar op hoog risico, controleert de website en het assortiment opnieuw en legt vast dat de UBO sinds de onboarding niet is gewijzigd.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Het eigen onderzoek in de breedte: alle rekeningen en adressen van de cliënt bij u, de bankrekeningen van derden waarvan fiat binnenkomt (als de houders cliënt zijn), en cliënten die met dezelfde apparaten of IP-adressen inloggen.
Het eigen onderzoek in de tijd: de volledige on-chain historie van de aan de cliënt toegeschreven adressen en de fiathistorie, plus het gedrag: limietverzoeken, apparaten, geweigerde opnames, supportcontacten.
Herbeoordeel het profiel en pas de verscherpte maatregelen toe die de cliënt niet merkt: adresanalyse, herkomstanalyse van de stortingen, netwerk van gedeelde apparaten.
De valkuil in deze sector
Alleen de ene cryptoactivarekening bekijken en de gedeelde apparaten met andere cliënten over het hoofd zien.
Casus (fictief)
Noorderbeurs vindt dat twee andere cliënten inloggen vanaf hetzelfde apparaat als Mertens en dat de stortende bankrekeningen op naam van derden staan. De historische adresanalyse laat eerdere overdrachten naar een beurs buiten de EU zien. Noorderbeurs zet Mertens op hoog risico en opent voor de twee andere cliënten een eigen review.
Stap 4. Inrichting in het transactiemonitoringsysteem: vlag, waarneming, scenario’s en netwerkstand
De uitvoering · stap 4 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdrachteigen review
Stap 4Een monitoringsopdracht vraagt een andere stand van het systeem dan de reguliere monitoring.
De norm
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 26 lid 1, 69 lid 2 en 76 lid 5 AMLR; art. 3 lid 2 onder d Wwft
Een monitoringsopdracht vraagt een andere stand van het systeem dan de reguliere monitoring. Het reguliere model zoekt afwijkingen in een normale populatie; hier heeft de FIU de aanleiding al gegeven: aan de persoon is een aanzienlijk risico op witwassen of terrorismefinanciering verbonden, en de zorg in de opdracht zegt waar dat risico zit. De opdracht vraagt daarom volledige vastlegging van alles wat op de aangewezen rekeningen gebeurt, verrijkt, als grondstof voor het verslag; gerichte scenario’s op de zorg die de FIU beschrijft als het filter voor uw beoordeling; en een lichtere maar actieve stand voor het eigen onderzoek. Vier onderdelen: de vlag op de cliënt, de volledige waarneming, de gerichte scenario’s en de netwerkstand.
Wat u doet
De vlag op de cliënt: een vlag ‘FIU-monitoringsopdracht’ op cliëntniveau met opdrachtnummer, begindatum, einddatum, reikwijdte (rekening- en relatie-id’s), rapportagemomenten en verantwoordelijke analist; alleen zichtbaar in het monitoring- en casesysteem. De einddatum zet de waarnemingsstand automatisch uit.
De volledige waarneming (transacties): alle transacties op de aangewezen rekeningen worden ongefilterd en ongeacht bedrag vastgelegd en verrijkt. Per transactie: datum, tijd, bedrag, valuta, tegenrekening, naam tegenpartij, land, omschrijving, kanaal, waar beschikbaar apparaat- en IP-gegevens, en het saldoverloop. Dit is de grondstof voor het verslag, geen lijst die u regel voor regel beoordeelt; de beoordeling loopt via de gerichte scenario’s hieronder. Bouw het exportsjabloon vooraf.
De volledige waarneming (gedrag): ook niet-transactionele gebeurtenissen worden vastgelegd: nieuwe of gewijzigde gemachtigden, passen en limieten, adres-, telefoon- en e-mailwijzigingen, nieuwe apparaten, inlogpatronen, contactmomenten met de instelling en de inhoud van vragen die de cliënt stelt. Art. 25 spreekt van transacties of activiteiten.
De gerichte scenario’s: scenario’s op de zorg uit de opdracht, met lagere drempels dan regulier: nieuwe tegenpartijen, contant, snelle doorstroom (geld dat binnen 24 of 48 uur weer weggaat), bedragen net onder meldgrenzen of ronde bedragen, risicolanden, omzetting naar cryptoactiva, geweigerde pogingen, en de gedragssignalen uit de waarneming. De alerts uit deze scenario’s zijn uw beoordelingswerk (stap 5); een aparte dagelijkse beoordeling van elke transactie daarnaast is dubbel werk. Loop wel de volledige waarnemingslijst periodiek door (bijvoorbeeld wekelijks; bij cryptoactiva vaker) op wat de scenario’s niet vangen, zonder elke transactie opnieuw te beoordelen.
De netwerkstand (het eigen onderzoek): dezelfde cliënt op andere producten, gelieerde personen en verbonden partijen in een hogere risicoklasse van het reguliere model (lagere drempels, kortere beoordelingstermijn); tegenpartijen van de transacties uit de opdracht als aandachtslijst; tegenpartijen die zelf cliënt zijn met een eigen beoordeling. En in de tijd: dezelfde gerichte scenario’s over ten minste twaalf maanden historie, zodat zichtbaar wordt of de kenmerken zich eerder voordeden.
Besluitvorming: elke alert krijgt een menselijke beoordeling en een gemotiveerd besluit (geen actie, melden, onthouden, escaleren); een geautomatiseerde classificatie mag voorbereiden; naar de mening van TRNKL neemt een medewerker het besluit over melden en onthouden, en art. 76 lid 5 AMLR eist beduidende menselijke tussenkomst bij een besluit over de relatie of over de omvang van het cliëntenonderzoek.
Beheersing: vier ogen op de beoordeling van de alerts, doorlooptijd ten hoogste een werkdag, logging van wie wat heeft gezien, een harde einddatum, en een jaarlijkse droge test met een fictieve opdracht zodat de inrichting op 10 juli 2027 werkt.
Wat u vastlegt
de configuratie van de vlag en de scenario’s, met datum
de volledige waarnemingslijst als grondstof voor het verslag
de alerts met per alert het besluit en de motivering, en de periodieke doorloop van de waarnemingslijst met datum en bevindingen
de historische analyse van de netwerkstand
de resultaten van de droge test
Rollen en termijn
Eigenaar: het team transactiemonitoring, met de analist van de zaak als afnemer; modelbeheer voor de scenario’s. Doorlooptijd: de waarnemingsstand binnen twee werkdagen na ontvangst; de gerichte scenario’s binnen een week.
De valkuil
De cliënt alleen in een hogere risicoklasse van het bestaande model zetten en verder niets veranderen. Dat model vindt afwijkingen in een normale populatie; de opdracht vraagt alles te zien van een cliënt aan wie de FIU een aanzienlijk risico op witwassen of terrorismefinanciering verbindt.
Bij banken
Wat u doet
Gebruik de infrastructuur van art. 17a (stopknop, blokkade) niet; de opdracht vraagt juist dat betalingen doorlopen terwijl u kijkt. Instant payments ziet u pas na uitvoering; voor dit instrument volstaat dat.
Neem in de gedragswaarneming de bankspecifieke gebeurtenissen op: gemachtigden en volmachten, extra passen, wijziging van daglimieten, aanvragen van nieuwe producten, wijziging van het correspondentieadres, bezoeken aan het kantoor en de aard van de gestelde vragen.
Betrek het team dat de NVB-standaarden voor transactiemonitoring toepast; de opdracht is een casus van verscherpte monitoring met een externe trigger, en de export voor het verslag hoort in hun sjabloon.
De valkuil in deze sector
Alleen op bedrag alerteren; de zorg van de FIU zit vaak in tegenpartij, tempo en gedrag, niet in de hoogte.
Casus (fictief)
Stroombank zet beide rekeningen in volledige waarnemingsstand met alerts op nieuwe afzenders, doorstroom binnen 48 uur, betalingen naar vennootschappen jonger dan een jaar, en gedragssignalen; de privérekening van de DGA en de twee leveranciers die cliënt zijn, krijgen de netwerkstand. De gedragswaarneming vangt in week twee een verzoek om een tweede gemachtigde en een verhoging van de daglimiet.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Volledige waarneming op het handelaarsaccount: elke inkomende betaling met kaartland, uitgiftebank en bedrag, elke terugbetaling met de vraag of er een bijbehorende verkoop is, elke chargeback, en elke uitbetaling met de uitbetaalrekening.
Gedragswaarneming: wijziging van uitbetaalrekening, contactpersoon, bedrijfsgegevens, website of assortiment; verzoeken om snellere of hogere uitbetalingen; inlog op het merchant-dashboard vanaf nieuwe apparaten.
Gerichte scenario’s: terugbetalingen zonder verkoop, terugbetalingen naar andere kaarten dan de betaalkaart, uitbetalingen naar een rekening in een ander land dan de vestiging, en een verhouding verkopen/terugbetalingen die buiten de branche valt.
De valkuil in deze sector
De handelaar als één stroom zien en de terugbetalingen niet koppelen aan de oorspronkelijke verkopen.
Casus (fictief)
Kadepay zet het account in waarnemingsstand en alerteert op terugbetalingen zonder bijbehorende verkoop en op elke wijziging van de uitbetaalrekening. In week drie komt een alert: veertien terugbetalingen aan kaarten uit één land, zonder verkoop, binnen een uur.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Volledige waarneming: fiatstortingen met de stortende rekening en houder, elke omzetting met tijdstip en koers, elke overdracht met adres, hash en waarde in euro, en de uitkomst van de adresanalyse (bekende beurs, mixer, zelfgehost, sanctielijst).
Gedragswaarneming: limietverzoeken, nieuwe apparaten en IP-adressen, wijzigingen van uitbetaalrekening, supportcontacten en de aard van de vragen, geweigerde of afgebroken opnames.
Gerichte scenario’s: overdrachten naar zelfgehoste adressen en naar aanbieders buiten de EU, omzetting binnen minuten na storting, stortingen vanaf rekeningen op naam van derden, en elke limietverhoging. Houd rekening met de snelheid: alerts horen hier in minuten, niet in dagen, beoordeeld te worden.
De valkuil in deze sector
Alleen fiat in en fiat uit volgen en de on-chain bewegingen daartussen niet vastleggen.
Casus (fictief)
Noorderbeurs zet de rekening in waarnemingsstand met on-chain verrijking en alerteert op elke overdracht naar een zelfgehost adres en op elke storting van een derde. In de eerste week leveren de alerts drie stortingen van een nieuwe derde en een overdracht naar een adres dat de adresanalyse koppelt aan een beurs zonder vergunning.
Stap 5. Beoordelen tijdens de periode, en melden alleen als uw eigen beoordeling daartoe leidt
De uitvoering · stap 5 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:eigen review
Stap 5De monitoringsopdracht schort de meldplicht niet op en bundelt haar niet in het eindverslag, maar zij maakt melden ook niet verplicht.
De norm
Grondslag: art. 69 lid 1 en 2, 71 en 77 lid 1 onder b AMLR; art. 16 Wwft; Uitvoeringsbesluit Wwft 2018, bijlage 1
De monitoringsopdracht schort de meldplicht niet op en bundelt haar niet in het eindverslag, maar zij maakt melden ook niet verplicht. U meldt wat uw eigen beoordeling verdacht maakt, onverwijld, en u legt gemotiveerd vast wat u na beoordeling niet meldt; dat register is verplicht ongeacht of een melding volgt (art. 77 lid 1 onder b AMLR). Wat u weet of vermoedt dat uit misdrijf komt, voert u niet uit tot na de melding en verdere instructies (art. 71 AMLR); dat is uw eigen onthoudingsplicht, geen opschorting door de FIU. Tot 10 juli 2027 geldt de meldplicht voor ongebruikelijke transacties van art. 16 Wwft met de subjectieve indicator.
Wat u doet
Beoordeling: elke alert uit de gerichte scenario’s krijgt een besluit met motivering; de volledige waarnemingslijst loopt u periodiek door op wat de scenario’s niet vangen (stap 4). Beoordeel tegen alle informatie die u hebt (art. 69 lid 2 AMLR): het profiel, de historie uit stap 3, de zorg van de FIU, en het gedrag.
Melden: wat uw beoordeling verdacht maakt (vanaf 10 juli 2027) of ongebruikelijk (tot die datum), meldt u onverwijld. Vermeld het opdrachtnummer van de FIU in de melding, zodat de FIU melding en monitoring kan koppelen; vraag de FIU hoe zij dat wil.
Niet melden: leg per beoordeelde transactie vast waarom u niet meldt. Dat register (art. 77 lid 1 onder b AMLR) is de ruggengraat van het verslag en van uw verantwoording aan de toezichthouder.
Onthouden: een transactie die u verdacht vindt, voert u niet uit tot na de melding. Art. 71 lid 1 AMLR: krijgt u binnen drie werkdagen na de melding geen andersluidende instructie van de FIU, dan mag u uitvoeren nadat u de risico’s hebt beoordeeld; u mag ook weigeren op grond van uw eigen beleid. Kan onthouden niet of zou het de vervolging doorkruisen, dan licht u de FIU direct na uitvoering in (art. 71 lid 2).
Geen opschorting verwachten: of de FIU op een melding een opschorting laat volgen, beslist zij zelf; reken daar niet op en wacht er niet op. Legt zij er wel een op, dan lopen twee instrumenten naast elkaar, het ene in dagen en het andere in maanden; houd ze gescheiden in het casesysteem en volg voor het opschortingsverzoek de flowchart artikel17a-wwft.
Escalatie: bij twijfel over melden of onthouden consulteert de analist de compliance officer en legt het advies vast; bij een voorgenomen weigering van een transactie of beëindiging van de relatie ook legal, en overleg met de FIU over timing (zie het grensgeval over beëindiging).
Wat u vastlegt
het register van beoordelingen met per transactie of gebeurtenis het besluit en de motivering
de meldingen met nummer en datum
de toepassing van art. 71 per geval, met de termijn
escalaties en adviezen
Rollen en termijn
Eigenaar: de behandelend analist; vier ogen door een tweede analist; compliance officer bij escalatie. Doorlooptijd: beoordeling binnen een werkdag; melding onverwijld na de beoordeling.
De valkuil
Twee spiegelbeeldige fouten: wachten met melden tot het verslag, omdat ‘de FIU toch al meekijkt’ (de FIU kijkt niet mee; zij heeft u opgedragen te kijken), en elke transactie in de periode melden omdat de FIU de cliënt riskant vindt (de melding rust op uw eigen beoordeling, niet op de opdracht).
Bij banken
Wat u doet
Beoordeel inkomende en uitgaande betalingen in samenhang: de zorg zit vaak in de combinatie ontvangst, doorbetaling en tegenpartij, niet in één betaling.
Bij onthouden onder art. 71: een uitgaande betaling kunt u aanhouden; een inkomende instantbetaling niet. Leg bij een inkomende betaling vast dat onthouden niet mogelijk was.
Meld gedragssignalen mee als zij de transactie verdacht maken (nieuwe gemachtigde direct voor de doorbetaling); los gedrag is geen transactie, maar het kleurt de beoordeling.
De valkuil in deze sector
De cliënt bellen om de doorbetaling te ‘verifiëren’ en daarmee de monitoring blootgeven.
Casus (fictief)
In week drie ontvangt Vellinga 240.000 euro uit een land dat niet eerder voorkwam, met dezelfde dag een betaalopdracht naar een vijfde leverancier die een week bestaat, ingevoerd door de nieuwe gemachtigde. Stroombank beoordeelt dit als verdacht, meldt onverwijld met het opdrachtnummer, en houdt de doorbetaling aan onder art. 71. De FIU bericht niets; na drie werkdagen besluit de bank op grond van haar eigen beoordeling de betaling niet uit te voeren en de relatie te heroverwegen. De eerste twee weken, zonder bevindingen, zijn per transactie gemotiveerd vastgelegd zonder melding.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Beoordeel terugbetalingen als transacties: een terugbetaling zonder verkoop is een geldstroom van de handelaar naar een kaarthouder en kan een verdachte transactie zijn.
Onthouden onder art. 71 is bij een betaalinstelling vooral: een uitbetaling naar de handelaar of een terugbetaling niet uitvoeren tot na de melding; leg de termijn van drie werkdagen vast.
Meld met de gegevens die alleen u hebt: kaartland, uitgiftebank, tijdstippen en het ontbreken van een verkoop.
De valkuil in deze sector
Terugbetalingen als klantenservice zien en buiten de beoordeling laten.
Casus (fictief)
Kadepay beoordeelt de veertien terugbetalingen tegen alles wat zij weet. De webwinkel blijkt een partij defecte apparaten te hebben teruggeroepen; de verkopen staan drie maanden eerder in het account, en de koppeling via de kaartnetwerken laat zien dat de ontvangende kaarten vervangende kaarten van dezelfde kaarthouders zijn. Kadepay meldt niet, legt per terugbetaling vast waarom niet (het register van art. 77 lid 1 onder b AMLR), en zet de monitoring voort. De gewijzigde uitbetaalrekening blijft een open punt in de eigen review: de handelaar verklaart haar met een nieuwe huisbank in de lidstaat van de nieuwe bestuurder, en Kadepay toetst dat aan het handelsregister zonder de FIU te noemen.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Beoordeel in minuten, niet in dagen: een overdracht naar een zelfgehost adres is onomkeerbaar. Richt de beoordeling van de alerts voor deze cliënt in als doorlopende beoordeling, niet als dagelijkse batch.
Onthouden onder art. 71 betekent hier een opname of overdracht niet uitvoeren tot na de melding; de cliënt merkt dat. Houd de reden bij het eigen beleid (een beoordeling die loopt), nooit bij de FIU.
Meld met on-chain gegevens: adressen, hashes, waarde in euro op het moment van de overdracht, en de uitkomst van de adresanalyse.
De valkuil in deze sector
Een verdachte overdracht laten doorgaan omdat het aanhouden de cliënt zou alarmeren; het mededelingsverbod verbiedt informeren, niet onthouden.
Casus (fictief)
Noorderbeurs beoordeelt de overdracht naar de beurs zonder vergunning als verdacht, meldt onverwijld met het opdrachtnummer en houdt een volgende opname onder art. 71 aan; de cliënt krijgt van support te horen dat de opname in beoordeling is volgens het beleid. Na drie werkdagen zonder instructie weigert Noorderbeurs de opname op grond van haar eigen beleid en zet de monitoring voort.
De uitvoering · stap 6 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdracht
Stap 6De FIU kan de instelling opdragen verslag uit te brengen over de resultaten van de monitoring; de wet schrijft vorm, inhoud en moment niet voor en de FIU bepaalt die in de opdracht.
De norm
Grondslag: art. 25 Richtlijn (EU) 2024/1640; art. 3.7 lid 1 onder b Iwt (consultatieversie)
De FIU kan de instelling opdragen verslag uit te brengen over de resultaten van de monitoring; de wet schrijft vorm, inhoud en moment niet voor en de FIU bepaalt die in de opdracht. Een bruikbaar verslag heeft naar de mening van TRNKL zes delen: de opdracht en de reikwijdte zoals uitgevoerd; de volledige transactie- en gebeurtenissenlijst van de aangewezen rekeningen met de verrijking uit stap 4; een vergelijking met de referentieperiode; de bevindingen op de zorg die de FIU beschreef; de meldingen die tijdens de periode zijn gedaan, met nummers; en wat de instelling zelf heeft besloten over het cliëntrisico. Lever als gestructureerd bestand plus een leesbare toelichting.
Wat u doet
Vorm en moment: staan in de opdracht (art. 3.7 lid 1 onder b); zo niet, vraag ze bij ontvangst (stap 1). De richtlijn en de wettekst laten tussentijdse rapportages toe; de concept-MvT zegt ‘na afloop’, maar dat staat niet in de tekst. De AMLA brengt uiterlijk 10 juli 2028 richtsnoeren aan FIU’s uit over de praktijk bij opschorting en monitoring (art. 19 lid 10 onder d van de richtlijn); een rapportagepraktijk kan daaruit volgen.
Feiten, geen kwalificaties: het verslag beschrijft wat is waargenomen; kwalificaties als ‘verdacht’ of ‘witwassen’ horen in de melding, tenzij de FIU er in het verslag om vraagt.
Afwezigheid is een resultaat: een periode zonder bevindingen rapporteert u met dezelfde volledige lijst en de vergelijking met de referentieperiode, en met de conclusie dat uw beoordeling geen aanleiding tot melden gaf.
Het eigen onderzoek blijft buiten het verslag, tenzij u erover hebt gemeld of de FIU er in de opdracht om heeft gevraagd; de rest valt onder uw eigen review.
Gegevensbescherming: het verslag bevat alleen wat onder de opdracht is verzameld; verwijder gegevens van derden die geen tegenpartij zijn. Verzend langs het beveiligde kanaal en leg de verzending vast.
Vier ogen: een tweede analist en de compliance officer lezen het verslag vóór verzending; de compliance officer tekent.
Wat u vastlegt
het verslag met verzenddatum en kanaal
de goedkeuring door de compliance officer
de koppeling tussen verslag, meldingen en register van beoordelingen
Rollen en termijn
Eigenaar: de behandelend analist; goedkeuring: compliance officer. Doorlooptijd: het eindverslag binnen vijf werkdagen na de einddatum, tenzij de opdracht anders zegt; tussentijdse berichten op de momenten uit de opdracht.
De valkuil
Een verslag van drie regels (‘niets bijzonders gezien’) zonder de lijst. De FIU vroeg om resultaten; afwezigheid van afwijkingen is een resultaat dat u met gegevens aantoont.
Bij banken
Wat u doet
Lever de transactielijst in het exportformaat dat u voor art. 17-verzoeken gebruikt, aangevuld met de gedragsgebeurtenissen en de verrijking (tegenpartij, land, kanaal, apparaat, saldo).
Neem de vergelijking met de twaalf maanden ervoor op als tabel: volume, frequentie, tegenpartijen, landen, tempo van doorbetaling.
Vermeld de meldingen met nummer en de toepassing van art. 71, en uw besluit over de relatie.
De valkuil in deze sector
Alleen de rekeningafschriften meesturen zonder de gedragsgebeurtenissen en zonder uw eigen beoordeling.
Casus (fictief)
Stroombank stuurt op 8 februari 2028 het verslag: de volledige lijst van drie maanden voor beide rekeningen, de twaalfmaandsvergelijking, de gedragsgebeurtenissen (tweede gemachtigde, limietverhoging), de ene melding met nummer en de toepassing van art. 71, en het besluit de relatie te heroverwegen. De bevindingen uit het eigen onderzoek (de DGA, de leveranciers) blijven in de eigen review.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Lever per betaling kaartland en uitgiftebank, per terugbetaling de koppeling aan een verkoop of het ontbreken daarvan, per uitbetaling de rekening.
Voeg de wijzigingen van contactpersoon, uitbetaalrekening en bedrijfsgegevens toe met datum.
Vermeld de verhouding verkopen/terugbetalingen tegenover de branche en de periode ervoor.
De valkuil in deze sector
Alleen de uitbetalingen rapporteren en de inkomende kaartbetalingen en terugbetalingen weglaten.
Casus (fictief)
Kadepay rapporteert na vier maanden de volledige stroom via het account, de terugbetalingen per week met de koppeling aan de terugroepactie en aan de vervangende kaarten, de twee wijzigingen van de uitbetaalrekening met de verklaring van de handelaar, de verhouding verkopen/terugbetalingen tegenover de branche, en de conclusie dat haar beoordeling geen aanleiding tot een melding gaf. Een periode zonder bevindingen is een resultaat; de bevindingen van het eigen onderzoek (de nieuwe contactpersoon, de risicoklasse) blijven in de review.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Lever fiat- en on-chain gegevens in één lijst met tijdstempel: storting, omzetting, overdracht, adres, hash, waarde in euro, adresanalyse.
Voeg de gedragsgebeurtenissen toe: limietverzoeken, apparaten, geweigerde opnames.
Vermeld de cliënten die via gedeelde apparaten in beeld kwamen alleen als u erover hebt gemeld of de FIU erom vroeg.
De valkuil in deze sector
Alleen walletadressen rapporteren zonder de fiatkant en zonder de adresanalyse.
Casus (fictief)
Noorderbeurs stuurt wekelijks het afgesproken tussenbericht en na twee maanden het eindverslag met de volledige keten storting, omzetting, overdracht per transactie, de adresanalyse, de gedragsgebeurtenissen en de ene melding; de twee andere cliënten staan er niet in, want daarover is apart beoordeeld en gemeld.
De uitvoering · stap 7 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdrachteigen review
Stap 7Op de einddatum stopt de uitvoering van de opdracht: de waarnemingsstand gaat uit (art. 3.7 lid 3: de controle wordt beëindigd na afloop van de periode) en het verslag gaat naar de FIU.
De norm
Grondslag: art. 3.7 lid 2 en 3 Iwt (consultatieversie); art. 26 lid 2 en 34 AMLR
Op de einddatum stopt de uitvoering van de opdracht: de waarnemingsstand gaat uit (art. 3.7 lid 3: de controle wordt beëindigd na afloop van de periode) en het verslag gaat naar de FIU. Wat niet stopt, is uw eigen oordeel over de cliënt. Hebt u de cliënt bij de start in een verhoogde risicoklasse gezet (stap 3), dan beslist u nu gemotiveerd of die klasse en de verscherpte maatregelen blijven, hoe lang, en of de relatie wordt voortgezet. Hebt u dat niet gedaan, dan legt u nu vast waarom de kennisgeving van de FIU en wat u in de periode hebt gezien ook achteraf geen aanleiding geven tot een andere klasse.
Wat u doet
Verwacht geen bericht van de FIU over de uitkomst van haar analyse; de wet voorziet daar niet in. Vraag wel, vóór de einddatum, of de FIU een verlenging binnen het maximum of een nieuwe opdracht overweegt, zodat u niet afschaalt om een week later weer op te schalen.
Herbeoordeel: een cliënt die zes maanden is gevolgd zonder dat u iets zag, is daarmee niet laag risico geworden; de kennisgeving van de FIU blijft een feit in het dossier. Leg vast waarom u de risicoklasse wel of niet verlaagt, en wanneer u opnieuw beoordeelt.
Verscherpte maatregelen die u op eigen grondslag voortzet (bijvoorbeeld de netwerkstand van het eigen onderzoek), zet u over van de opdracht naar het eigen profiel met een eigen einddatum; de opdrachtvlag gaat uit.
Beëindiging van de relatie: overleg met de FIU over timing en formulering voordat u opzegt; volg de flowchart opzegging-bankrelatie; overweeg een melding en meld vermoedens die uit het onvermogen tot cliëntenonderzoek voortvloeien (art. 21 lid 1 en 69 lid 1 tweede alinea AMLR; nu art. 16 lid 4 Wwft).
Sluit de event-driven review af met een eindconclusie en een actielijst, of houd haar open als uw eigen onderzoek nog loopt.
Wat u vastlegt
het moment waarop de waarnemingsstand is uitgezet
het besluit over risicoklasse en maatregelen na de periode, met motivering en herbeoordelingsdatum
de afsluiting of voortzetting van de review
Rollen en termijn
Eigenaar: de behandelend analist; besluit over de risicoklasse door een bevoegde medewerker, tweede lijn bij afschalen. Doorlooptijd: besluit binnen tien werkdagen na de einddatum.
De valkuil
De vlag laten staan zonder einddatum, zodat de gerichte verzameling doorloopt zonder grondslag (art. 76 lid 4 AMLR); of het omgekeerde: alles uitzetten en de cliënt terugzetten naar de oude klasse alsof er niets is gebeurd.
Bij banken
Wat u doet
Beslis per product: zakelijke rekeningen, privérekening DGA, creditcard, hypotheek; een opzegging raakt ze alle en vraagt de zorgvuldigheid van de opzeggingsflowchart.
Houd de netwerkstand op de leveranciers die cliënt zijn aan op eigen grondslag als uw review nog loopt.
Leg de herbeoordelingsdatum vast, bijvoorbeeld drie maanden na de einddatum.
De valkuil in deze sector
De cliënt na afloop opzeggen met een brief die naar ‘een onderzoek’ verwijst.
Casus (fictief)
Op 2 februari 2028 gaat de waarnemingsstand uit. Stroombank houdt Vellinga en de DGA op hoog risico, zet de relatie op de agenda van het exitcomité en overlegt met de FIU over de timing van een eventuele opzegging; de opzegging zelf volgt de flowchart opzegging-bankrelatie.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Beslis over voortzetting van de handelaarsrelatie en over de opgeschorte uitbetalingen op grond van het eigen beleid; een beëindiging van een handelaarscontract heeft eigen contractuele regels.
Houd de hogere risicoklasse en de documentaire maatregelen aan tot de review is afgesloten.
Leg vast wat u met de opgebouwde reserve doet en op welke grond.
De valkuil in deze sector
De uitbetalingen na de einddatum vrijgeven omdat ‘de opdracht voorbij is’, zonder eigen besluit.
Casus (fictief)
Kadepay zet de vlag uit en zet de relatie voort. Zij houdt de handelaar op verhoogd risico tot de review is afgesloten, zet de documentaire maatregelen (website, assortiment, leveringsbewijzen) nog een kwartaal voort, legt een herbeoordelingsdatum drie maanden na de einddatum vast en sluit de review met de conclusie dat de kennisgeving van de FIU en de waarneming van vier maanden geen aanleiding geven tot beëindiging.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Beslis over voortzetting en over de limieten op eigen grondslag; een beëindiging betekent dat de cliënt zijn activa overdraagt, en dat is zelf een transactie die u beoordeelt.
Houd de netwerkstand op de cliënten met gedeelde apparaten aan als hun review nog loopt.
Leg de herbeoordelingsdatum en de voorwaarden voor afschalen vast.
De valkuil in deze sector
De cliënt na de periode direct de volle limiet teruggeven.
Casus (fictief)
Noorderbeurs zet na twee maanden de vlag uit, houdt Mertens op hoog risico, beëindigt de relatie na overleg met de FIU en beoordeelt de uitgaande overdracht van zijn resterende activa als laatste transactie; de twee andere cliënten blijven in hun eigen review.
De uitvoering · stap 8 van 8 · met de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners
Spoor:opdrachteigen review
Stap 8Het dossier van de opdracht (de opdracht, de verificatie, de inrichtingsbeslissingen, het register van beoordelingen, de meldingen, het verslag, de correspondentie met de FIU en de review) wordt vijf jaar bewaard; daarna geldt de verwijderplicht van art. 77 lid 3 AMLR.
De norm
Grondslag: art. 9, 76 lid 4 en 77 lid 1 onder b en lid 3 AMLR; art. 33 en 34 Wwft
Het dossier van de opdracht (de opdracht, de verificatie, de inrichtingsbeslissingen, het register van beoordelingen, de meldingen, het verslag, de correspondentie met de FIU en de review) wordt vijf jaar bewaard; daarna geldt de verwijderplicht van art. 77 lid 3 AMLR. Het blijft gescheiden van de commerciële klantsystemen. Elke opdracht wordt geëvalueerd: wat kostte de inrichting, welke scenario’s leverden iets op, wat vroeg de FIU dat u niet kon leveren, en wat moet er in procedure, systeem en training anders.
Wat u doet
Bewaring: vijf jaar na het einde van de relatie of de transactie (art. 77 lid 3 AMLR; art. 33 en 34 Wwft), daarna verwijderen; de bevoegde autoriteit kan per geval tot vijf jaar langer vragen.
Scheiding: het dossier hoort bij de zaak, niet in het cliëntdossier dat relatiebeheer gebruikt (art. 76 lid 4 AMLR). Wat alleen onder de opdracht is verzameld, wordt niet voor andere doelen gebruikt.
Evaluatie per opdracht: doorlooptijden, aantal alerts en de opbrengst per scenario, de kwaliteit van de opdracht van de FIU (ontbrekende elementen, navragen), en de werklast. Rapporteer dat aan de compliance officer en jaarlijks aan het bestuur.
Procedure en training: neem monitoringsopdrachten op in de gedragslijnen en procedures (art. 9 AMLR), in de jaarlijkse training van analisten en in de interne audit; de toezichthouder zal naar de procedure vragen, ook bij nul opdrachten.
Gap-analyse vóór 10 juli 2027: kan uw systeem een cliënt in volledige waarnemingsstand zetten met een einddatum, gedragsgebeurtenissen meenemen, en een verrijkte lijst exporteren in een gestructureerd formaat? Zo niet, dan is dat de bouwopdracht voor het komende halfjaar.
Wat u vastlegt
het volledige zaakdossier met bewaartermijn en verwijderdatum
het evaluatieverslag per opdracht
de wijzigingen in procedure, systeem en training die eruit volgen
Rollen en termijn
Eigenaar: compliance officer; uitvoering: de behandelend analist en modelbeheer. Doorlooptijd: evaluatie binnen een maand na het verslag.
De valkuil
Het verslag aan de FIU bewaren, maar niet de motivering per beoordeelde transactie. Juist die motivering toont dat u hebt gemonitord en niet alleen geregistreerd.
Bij banken
Wat u doet
Bewaar het dossier in het casesysteem en niet in het kernbanksysteem; zet de verwijderdatum op dossierniveau.
Evalueer de export: kostte het verslag handwerk, dan is het sjabloon de verbetering.
Neem de opdracht op in de jaarlijkse rapportage over FIU-verzoeken aan het bestuur, naast de art. 17- en 17a-verzoeken.
De valkuil in deze sector
Het dossier in het klantdossier bewaren waar het na vijf jaar niet apart te verwijderen is.
Casus (fictief)
Stroombank evalueert: de gedragswaarneming leverde het beslissende signaal (de tweede gemachtigde), de export kostte twee dagen handwerk; het sjabloon wordt aangepast en de gedragswaarneming wordt standaard voor elke opdracht.
Bij betaaldienstverleners en elektronischgeldinstellingen
Wat u doet
Bewaar de koppeling tussen betalingen, terugbetalingen en verkopen; dat is de kern van uw bewijs.
Evalueer of uw scenario’s terugbetalingen zonder verkoop ook buiten een opdracht zouden hebben gevonden; zo niet, dan is dat een verbetering van het reguliere model.
Leg vast hoe u agenten en distributeurs buiten de groep ingewijden hebt gehouden.
De valkuil in deze sector
De terugbetalingsgegevens na de contractbeëindiging samen met het handelaarsaccount verwijderen.
Casus (fictief)
Kadepay evalueert dat het reguliere model de terugbetalingen niet alerteerde en dat de koppeling aan vervangende kaarten handwerk was; het scenario en de koppeling via de kaartnetwerken worden opgenomen in het standaardmodel voor alle handelaren. Dat de beoordeling niet tot een melding leidde, maakt de opdracht niet minder waardevol: het register toont dat er is gemonitord en beoordeeld.
Bij aanbieders van cryptoactivadiensten
Wat u doet
Bewaar de on-chain verrijking en de adresanalyse bij het dossier; blockchaingegevens blijven openbaar, uw beoordeling ervan niet.
Evalueer de doorlooptijd van de alerts: minuten of uren maken hier het verschil.
Leg vast hoe de gedeelde-apparatenanalyse is gedaan en welke cliënten daaruit in een eigen review kwamen.
De valkuil in deze sector
Alleen de hashes bewaren en de beoordeling die erbij hoorde niet.
Casus (fictief)
Noorderbeurs evalueert dat de alert op zelfgehoste adressen binnen een uur werd beoordeeld, maar dat de koppeling van derdenstortingen aan rekeninghouders handwerk was; dat wordt een verrijkingsstap in het systeem.
Vanaf 10 juli 2027 krijgt FIU-Nederland een derde instrument naast het opvragen van gegevens (nu art. 17 Wwft) en het laten aanhouden van een transactie (sinds 1 juli 2026 art. 17a Wwft): de bevoegdheid om een meldingsplichtige instelling op te dragen gedurende een door de FIU bepaalde periode de transacties of activiteiten te volgen die via rekeningen of andere zakelijke relaties lopen van een natuurlijke persoon of rechtspersoon aan wie de FIU een aanzienlijk risico verbindt, en daarover verslag te doen. Naar de letter kan elke meldingsplichtige instelling zo een opdracht krijgen; naar de zienswijze van TRNKL krijgen banken, betaaldienstverleners en aanbieders van cryptoactivadiensten er door de aard van hun producten en diensten het meest mee te maken. De grondslag staat in art. 25 van Richtlijn (EU) 2024/1640; de Nederlandse omzetting in art. 3.7 van de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering, die in juli 2025 in consultatie ging en in augustus 2026 advies van de Raad van State kreeg. Tot 10 juli 2027 bestaat het instrument niet.
De flowchart trekt een scherpe lijn tussen wat de opdracht van de instelling vraagt en welke verplichtingen uit haar eigen doorlopende monitoring daarnaast gelden. Jegens de FIU is de verplichting beperkt tot uitvoeren en rapporteren. Maar een kennisgeving van de FIU dat aan een cliënt een aanzienlijk risico is verbonden, is naar het standpunt van TRNKL een indicator van hoger risico en een relevant feit dat tot herbeoordeling verplicht. De opdracht is daarmee een signaal voor een eigen event-driven review waarvan de uitkomst op voorhand niet vaststaat, in de breedte (andere producten, gelieerde personen, verbonden partijen) en in de tijd (dezelfde kenmerken in transacties en gedrag vóór de periode). Een melding kan nodig zijn, maar hoeft niet, en een melding leidt niet vanzelf tot een opschorting door de FIU. De cliënt wordt over de monitoring niet geïnformeerd; het contrast met de actieve informatieplicht bij een opschorting is bewust.
Voor de uitvoering geeft de flowchart acht processtappen, elk met de norm, de handelingen, de vastlegging, de rollen en termijnen, de valkuil en de toepassing bij banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners aan de hand van drie fictieve casussen. De uitvoering van de opdracht en de eigen review lopen als twee sporen naast elkaar, met een eigen dossier en een eigen uitkomst: het verslag aan de FIU en de reviewconclusie. Stap 4 richt het transactiemonitoringsysteem in vier onderdelen in: een vlag op cliëntniveau met einddatum, volledige waarneming van transacties en gedrag op de aangewezen rekeningen, gerichte scenario’s op de zorg uit de opdracht, en een netwerkstand voor de rest van de relatie en de historie. De wettekst van de consultatieversie is woordelijk gelezen; waar de memorie van toelichting daarvan afwijkt (het verslag, de bestuursrechtelijke sanctie), zegt de flowchart dat.
Veelgestelde vragen
Wat is een monitoringsopdracht van de FIU?
Een opdracht van FIU-Nederland aan een bank, betaaldienstverlener, cryptodienstverlener of andere meldingsplichtige instelling om gedurende een bepaalde periode de transacties of activiteiten te volgen die via een of meer rekeningen of andere zakelijke relaties van een bepaalde persoon of entiteit lopen, en daarover verslag te doen. De bevoegdheid komt uit art. 25 van de zesde antiwitwasrichtlijn en komt in Nederland in art. 3.7 van de Implementatiewet (Iwt), die op 10 juli 2027 de Wwft vervangt.
Kan de FIU dat nu al?
Nee. Tot 10 juli 2027 kan de FIU alleen gegevens opvragen (art. 17 Wwft) en sinds 1 juli 2026 een transactie ten hoogste vijf werkdagen laten aanhouden (art. 17a Wwft).
Hoe lang mag de FIU een instelling laten monitoren?
De richtlijn noemt geen maximum. De consultatieversie van de Iwt begrenst de periode op ten hoogste zes maanden, ook als het verzoek van een buitenlandse FIU komt; de memorie van toelichting motiveert die keuze niet en vergelijkt haar niet met Kroatië, waar de termijn drie maanden is, met verlenging tot zes. Het wetsvoorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend, dus dit kan nog veranderen.
Hoort mijn bank mij te vertellen dat de FIU meekijkt?
Nee. Anders dan bij een opschorting van een betaling, waarover de bank u op grond van art. 17a lid 6 Wwft direct moet informeren, bestaat bij een monitoringsopdracht geen informatieplicht, en er is geen grondslag die de bank toestaat u dat te vertellen. U merkt van de monitoring in beginsel niets; uw betalingen lopen gewoon door.
Kan mijn rekening door een monitoringsopdracht geblokkeerd worden?
Niet door de monitoringsopdracht zelf: die vraagt de instelling te kijken, niet in te grijpen. Ziet de instelling tijdens de periode een transactie die zij na eigen beoordeling verdacht vindt, dan meldt zij die en kan zij de uitvoering op grond van haar eigen plicht aanhouden (art. 71 AMLR, drie werkdagen). De FIU kan daarna een afzonderlijke opschorting opleggen. Daarover moet de instelling u nu terstond informeren (art. 17a lid 6 Wwft); de consultatieversie van de Iwt kent vanaf 10 juli 2027 alleen een plicht om u op uw verzoek te informeren (art. 3.6 lid 8).
Wat moet er in het verslag aan de FIU staan?
De wet schrijft geen vorm voor; de FIU bepaalt vorm en moment in de opdracht. Een bruikbaar verslag bevat de uitgevoerde reikwijdte, de volledige transactie- en gebeurtenissenlijst van de aangewezen rekeningen met tegenpartijen, landen en kanalen, een vergelijking met de periode ervoor, de bevindingen op de zorg die de FIU beschreef, de meldingen die tijdens de periode zijn gedaan, en het eigen besluit van de instelling over het cliëntrisico.
Moet ik tijdens de monitoring nog apart melden?
Alleen als uw eigen beoordeling daartoe leidt, en dan onverwijld (art. 69 AMLR; tot 10 juli 2027 art. 16 Wwft). De opdracht verplicht u te kijken en te rapporteren, niet te melden; een periode zonder bevindingen is een geldig resultaat dat u met gegevens aantoont. Het verslag is een aanvulling op de meldplicht en geen uitstel. Vermeld in een melding het opdrachtnummer.
Leidt een melding tijdens de monitoring tot een opschorting door de FIU?
Niet vanzelf. De FIU beslist zelf of zij op een melding een opschorting laat volgen en bericht de instelling niet noodzakelijk over de uitkomst van haar analyse. De instelling past intussen haar eigen onthoudingsplicht toe (art. 71 AMLR: niet uitvoeren tot na de melding; krijgt zij binnen drie werkdagen geen instructie, dan beslist zij zelf op grond van haar risicobeoordeling).
Geldt de monitoringsopdracht ook voor belastingadviseurs en notarissen?
Naar de letter kan elke meldingsplichtige instelling een opdracht krijgen. Of een adviesrelatie van een belastingadviseur een ‘beheerde zakelijke relatie’ is waar transacties doorheen lopen, is in de consultatie door de NOB aan de orde gesteld en door de wetgever nog niet beantwoord. Bij een notaris eindigt de relatie meestal met de afwikkeling van de transactie, zodat een opdracht over een periode zelden een voorwerp heeft; de FIU zal dan de bank benaderen. Naar de zienswijze van TRNKL krijgen banken, betaaldienstverleners en cryptodienstverleners er het meest mee te maken.