ZG-08 · Preventie & welzijn

Rookvrije generatie voortzetten; minimale leeftijd nicotinehoudende producten naar 21 jaar

“Om te komen tot de gezondste generatie investeren we in preventie en welzijn. We zorgen dat preventie weer gaat lonen. We focussen op de gezondheid van kinderen en op het stimuleren van bewegen in het dagelijks leven en sport voor mensen met en zonder beperking. We maken ongezonde keuzes onaantrekkelijker en een deel van de opbrengst van deze maatregelen zetten we in om de gezondheid juist te verbeteren. Kinderen in het primair en voortgezet onderwijs krijgen gratis schoolfruit. We scherpen de wet die kindermarketing reguleert aan. We zorgen dat gezonde keuzes via een wijkgerichte aanpak ook kwetsbare groepen bereiken. We bouwen aan zorgzame wijken en buurten door te investeren in de sociale cohesie. We investeren in renovatie en verduurzaming van sportaccommodaties, bijvoorbeeld door het budget voor de BOSA te verhogen en zorgen voor meer buitenspeelplekken. We investeren in het Actieprogramma Kansrijke Start voor gezinnen in een kwetsbare situatie, zodat gezinnen die het moeilijk hebben betere zorg en ondersteuning krijgen. Tevens gaan we door met initiatieven rondom de rookvrije generatie en wordt de minimale leeftijd voor de aanschaf van nicotine houdende producten 21 jaar. Daarnaast wordt het in voorraad houden van illegale vapes strafbaar en wordt er meer ingezet op handhaving.”

Wat de coalitiepartijen in hun programma's schreven

Programma-posities en hun lot in het akkoord

CDA
afgezwakt
Leeftijdsgrens tabak naar 21 en een generatiegebonden rookverbod (roken stapsgewijs verbieden)
Leeftijdsgrens 21 is overgenomen, maar CDA's generatiegebonden rookverbod (roken stapsgewijs verbieden) staat niet in het akkoord
Wat de Kamer ermee deed

Kamerzaken die ZG-08 raken

DatumSoortOnderwerpIndienerD66VVDCDAUitkomst
18-06-2026MotieMotie van het lid Synhaeve c.s. over zich in EU-verband inzetten voor een zwaardere belasting van verhitte tabak M. Synhaeve (D66)VVVAangenomen
Overige Kamerstukken — inbreng zonder stemming

Position papers, brieven, schriftelijke vragen en verzoeken die dit doel raken maar waarover de Kamer niet heeft gestemd.

DatumSoortOnderwerpIndiener
15-06-2026Overig (openbaar)Position paper Douane inzake tabaksontmoediging Indiener/ondertekenaar n.v.t.
Voortgang en context

Wat de cijfers zeggen

Externe data uit CBS Statline die dit doel raakt.

Leefstijl: roken en overgewicht — Dagelijkse rokers onder bevolking
Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u elke dag?.
11,5%
Periode: 2025
202411,6
202312,6
202212,3
Leefstijl: roken en overgewicht — Dagelijkse rokers onder rokers
Percentage van de rokers van 12 jaar of ouder met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u elke dag?.
67,3%
Periode: 2025
202466,9
202370,0
202268,6
Leefstijl: roken en overgewicht — Ex-rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie nee op de vraag: Rookt u wel eens? en antwoordcategorie ja op de vraag: Heeft u vroeger wel gerookt?.
29,7%
Periode: 2025
202431,0
202330,3
202230,3
Leefstijl: roken en overgewicht — Nooit-rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie nee op de vraag: Rookt u wel eens? en antwoordcategorie nee op de vraag: Heeft u vroeger wel gerookt?.
53,3%
Periode: 2025
202451,6
202351,6
202251,7
Leefstijl: roken en overgewicht — Rokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens? Van 2014 tot en met 2017 was de inleidende tekst voor deze vraag: Nu volgen enkele vragen over roken.
17,0%
Periode: 2025
202417,4
202318,1
202217,9
Leefstijl: roken en overgewicht — Sigarettenrokers
Percentage personen van 12 jaar of ouder in de bevolking met antwoordcategorie ja op de vraag: Rookt u wel eens sigaretten uit een pakje en/of zelfgerolde sigaretten?.
15,1%
Periode: 2025
202415,4
202316,2
202215,5
Leefstijl: roken en overgewicht — Zware rokers onder bevolking
Percentage van de bevolking van 12 jaar of ouder dat per dag 20 of meer sigaretten rookt.
2,1%
Periode: 2025
20242,1
20232,5
20222,3
Leefstijl: roken en overgewicht — Zware rokers onder rokers
Percentage van de rokers van 12 jaar of ouder dat per dag 20 of meer sigaretten rookt.
12,5%
Periode: 2025
202412,0
202313,8
202212,6
Externe toetsing

Wat onafhankelijke instanties constateren

Bevindingen uit rapporten van onafhankelijke instanties die dit doel raken. Het dashboard geeft ze onverkort weer — het oordeel is van de instantie zelf, niet van TRNKL. Waar de bewindspersoon weersproken of toegezegd heeft, staat dat erbij.

ConclusieRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Vijf grote opgaven tot 2050; 14 jaar gezondheidskloof
Het RIVM concludeert dat Nederland nog niet goed is voorbereid op vijf samenhangende opgaven richting 2050. Mensen met een betere maatschappelijke positie leven gemiddeld 14 jaar langer in goede gezondheid dan groepen die het slechter hebben. Het leveren van goede zorg bij een groeiende zorgvraag en steeds grotere personeelstekorten is een aparte opgave; het RIVM bepleit standvastig gezondheidsbeleid met concrete doelen en behoud van bestaand beleid zoals het anti-rookbeleid.
ConclusieRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Doelen Nationaal Preventieakkoord voor 2040 worden niet gehaald
Het RIVM berekende dat de ambities van het Nationaal Preventieakkoord (2018) voor 2040 met de huidige afspraken bij alle drie de thema's niet worden gehaald. Bij overgewicht is de ambitie maximaal 38% van de volwassenen, maar met de afspraken komt het uit op ruim 55% (zonder afspraken 58%). Bij roken blijft naar verwachting circa 10% van de volwassenen roken, tegen een ambitie van maximaal 5%. Voor problematisch alcoholgebruik komt het uit op circa 8%, tegen een ambitie van 5%. Het RIVM concludeert dat extra en stevigere maatregelen nodig zijn, zoals gezond voedsel goedkoper maken, verkooppunten van ongezond voedsel beperken en reclame voor ongezond voedsel verder beperken. Het betreft een modelberekening (raming) met een realistische en een positievere inschatting; ook in de positievere inschatting worden de ambities niet gehaald.
ConstateringTrimbos-instituut
18,2% van de volwassenen rookte in 2024; stagnatie sinds 2023
Het Trimbos-instituut constateert dat in 2024 18,2% van de volwassenen (circa 2,6 miljoen mensen van 18 jaar en ouder) rookte, waarvan 12,3% dagelijks. Het rookpercentage daalde significant tussen 2014 (25,7%) en 2024, maar veranderde niet tussen 2023 (19,0%) en 2024. Roken komt significant vaker voor onder lager opgeleiden (21,6%) dan onder hoger opgeleiden (13,8%).