Externe toetsing
Wat onafhankelijke instanties constateren
Bevindingen uit rapporten van onafhankelijke instanties die dit doel raken. Het dashboard geeft ze onverkort weer — het oordeel is van de instantie zelf, niet van TRNKL. Waar de bewindspersoon weersproken of toegezegd heeft, staat dat erbij.
ConclusieCentraal Planbureau (CPB)
Collectieve zorguitgaven naar ruim 18% bbp in 2060
Het CPB raamt dat de collectieve zorguitgaven tussen 2025 en 2060 stijgen van bijna 11 naar ruim 18 procent van het bbp, met de grootste toename in de langdurige zorg (Wlz); het aandeel van de langdurige zorg loopt op van bijna een derde tot ruim 45 procent. Het CPB tekent aan dat inzet op meer doelmatigheid nodig is, maar dat de budgettaire effecten beperkt blijven omdat 'zinnige zorg' in de praktijk weerbarstig is door onder meer perverse prikkels en het niet opvolgen van richtlijnen.
SignaleringRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nieuwe dreigingen volksgezondheid: desinformatie en dalende vaccinatiebereidheid
Het RIVM signaleert, in een actualisatie van de risicoscan uit 2019, de belangrijkste internationale dreigingen voor de Nederlandse volksgezondheid in het komende decennium: onder meer antimicrobiële resistentie, klimaatverandering en milieuvervuiling, met als nieuwere dreigingen desinformatie en een dalende vaccinatiebereidheid. Het RIVM beveelt aan de dreigingen apart én in samenhang te bezien omdat ze elkaar kunnen versterken of tegelijk kunnen optreden, en wijst op de noodzaak van goede samenwerking tussen ministeries onderling en met de EU en de WHO. Voor Caribisch Nederland (de BES-eilanden) vraagt het RIVM een aanpak op maat: de eilanden zijn gevoeliger voor natuurrampen en kampen met vertrekkend zorgpersoneel.
ConstateringAlgemene Rekenkamer
Onzeker of zorgakkoorden de zorg betaalbaar en toegankelijk houden
De Algemene Rekenkamer constateert dat de zorguitgaven blijven stijgen, onder meer door vergrijzing en meer chronisch zieken, terwijl het steeds moeilijker is om zorgpersoneel te vinden. De minister van VWS sloot het Integraal Zorgakkoord en een aanvullend akkoord om de zorg te veranderen, maar weet volgens de Rekenkamer wel wat de akkoorden opleveren en nog niet of alle initiatieven samen genoeg zijn om de zorg in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De begrotingsuitgaven van VWS bedroegen in 2025 ruim 34,8 miljard euro.
AanbevelingRaad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS)
Stelsel veroorzaakt zelf onhoudbaarheid; 'groot onderhoud' nodig
De RVS concludeert dat het huidige zorgstelsel zelf in belangrijke mate bijdraagt aan de onhoudbaarheid van de zorg, door gefragmenteerde organisatie, productieprikkels en groeiende ongelijkheid in toegang, en bepleit 'groot onderhoud' langs drie transities (van concurrentie naar samenwerking, van individuele naar gedeelde verantwoordelijkheid, van gesloten naar open en lerend). Ter illustratie: de vijfjaarsoverleving voor kankerpatiënten nam in tien jaar met 8% toe terwijl de uitgaven aan dure geneesmiddelen vertienvoudigden.
OordeelRaad van State (Afdeling advisering)
Verlaging eigen risico ongericht en risico voor houdbaarheid
De Raad van State oordeelt dat een verlaging van het eigen risico van 385 naar 165 euro een ongerichte maatregel is die de kwetsbare groepen voor wie betaling problematisch is niet specifiek bereikt. De verlaging leidt naar verwachting tot een premieverhoging van ongeveer 200 euro per verzekerde per jaar, terwijl de lagere drempel de zorgvraag vergroot en zo de druk op de betaalbaarheid en de personele houdbaarheid verder opvoert. De Afdeling adviseert het voorstel niet in te dienen tenzij het wordt aangepast.
ConclusieWetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR)
Groei van de zorg op termijn onhoudbaar; scherpere keuzes nodig
De WRR concludeert dat de groei van de zorgvraag op termijn onhoudbaar is en dat de overheid scherper moet kiezen waar de prioriteiten liggen. Zonder veranderingen zou over veertig jaar een op de drie werkenden in de zorg moeten werken, tegenover een op de zeven nu. De raad bepleit een aanpak langs drie lijnen: maatschappelijk draagvlak, actiever politiek prioriteren (onder meer preventie) en een helderdere afbakening van collectief georganiseerde zorg.