AM-12 · Nationale maatregelen

Asielprocedure vereenvoudigen: AA/VA-procedure, aanmeldgehoor, verplicht medisch advies, voornemenprocedure afschaffen

“De IND moet sneller kunnen beslissen, en dus vereenvoudigen we de asielprocedure. We schaffen onder andere de AA/VA-procedure, verplichte procedurestappen zoals het aanmeldgehoor, verplicht medisch advies en de voornemenprocedure af. Zo krijgt de IND meer flexibiliteit om tot een zorgvuldig besluit te komen. Het niet meewerken aan procedures wordt een afwijzingsgrond en herhaalde asielaanvragen gaan we veel strenger toetsen. Zo zorgen we dat procedures niet langer duren dan strikt noodzakelijk. Voor de beroepstermijnen sluiten we aan op de minimumnormen uit het EU-migratiepact. Voor kansarme aanvragers wordt rechtsbijstand pas toegekend na afwijzing, conform Europese regelgeving.”

Europees kader

Wat het Europese recht hierover zegt

EU-instrument
Asielprocedureverordening — Verordening (EU) 2024/1348 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een gemeenschappelijke procedure voor internationale bescherming in de Unie
Stelt uniforme procedureregels vast die vanaf 12 juni 2026 in alle lidstaten gelden; raakt onder meer aan procedurestappen, beroepstermijnen, gesloten opvang en rechtsbijstand.
Wat de coalitiepartijen in hun programma's schreven

Programma-posities en hun lot in het akkoord

D66
afgezwakt
Snellere en zorgvuldige procedures; uitvoeringstoets
D66's voorbehoud 'uitvoeringstoets' niet expliciet in akkoord
VVD
behouden
Versoberen rechtsbijstand; pakket vooruitlopend op stelselwijziging
CDA
behouden
Asielnoodmaatregelenwet incl. voornemenprocedure afschaffen
Wat de Kamer ermee deed

Kamerzaken die AM-12 raken

DatumSoortOnderwerpIndienerD66VVDCDAUitkomst
17-06-2026MotieMotie van het lid Vondeling over het altijd uitlezen van gegevensdragers van asielzoekersM. Vondeling (PVV)TVTVerworpen
17-06-2026MotieMotie van het lid Boomsma c.s. over het uitlezen van gegevensdragers zoals mobiele telefoons voortzettenD.T. Boomsma (JA21)TVVAangenomen
21-04-2026MotieGewijzigde motie van het lid Van der Plas over het verbeteren van identificatie op straat door het toegankelijk maken van pasfoto's in de GBA (t.v.v. 19637-3542)C.A.M. van der Plas (BBB)VVVAangenomen
30-03-2026AmendementGewijzigd amendement van het lid Dassen ter vervanging van nr. 31 over het uitsluitend toepassen van de grensprocedure op de door de Procedurerichtlijn verplichte gevallenL.A.J.M. Dassen (Volt)TTTVerworpen
23-03-2026MotieMotie van de leden Diederik van Dijk en Boomsma over monitoren in hoeverre het Asiel- en Migratiepact daadwerkelijk bijdraagt aan de beperking van de asielinstroom D.J.H. (Diederik) van Dijk (SGP)TVVAangenomen
23-03-2026AmendementAmendement van het lid Diederik van Dijk c.s. over het afschaffen van rechterlijke dwangsommen in vreemdelingenzakenD.J.H. (Diederik) van Dijk (SGP)Ingetrokken
23-03-2026AmendementAmendement van het lid Dassen over het uitsluitend toepassen van de grensprocedure op de door de Procedurerichtlijn verplichte gevallenL.A.J.M. Dassen (Volt)Ingediend — geen stemming
Overige Kamerstukken — inbreng zonder stemming

Position papers, brieven, schriftelijke vragen en verzoeken die dit doel raken maar waarover de Kamer niet heeft gestemd.

DatumSoortOnderwerpIndiener
28-05-2026Brief regeringLandenbeleid AfghanistanG. van den Brink
12-05-2026Verzoek bij regeling van werkzaamhedenBrief van de minister van Asiel en Migratie over het bericht ‘Palestijnse asielzoekers massaal naar Nederland: we zijn nu zelfs koploper binnen de EU’ (Telegraaf.nl, 7 mei 2026) M. Vondeling (PVV)
22-04-2026Brief regeringLandenbeleid SyriëG. van den Brink
16-04-2026Schriftelijke vragenHet bericht 'Legal advisers help migrants pose as gay to get asylum, undercover BBC investigation finds'U. Ellian (VVD)
15-04-2026Schriftelijke vragenHet bericht dat er een snelle toename is van het aantal asielzoekers met “nationaliteit onbekend”D.T. Boomsma (JA21)
09-04-2026Verzoek bij commissie-regeling van werkzaamhedenHet lid WESTERVELD (GroenLinks-PvdA) verzoek om een kabinetsreactie op de petitie die dinsdag 7 april 2026 aan de commissie A&M is aangeboden over de positie van Iraanse asielzoekers in NederlandE.M. Westerveld (GroenLinks-PvdA)
09-04-2026Verzoek bij commissie-regeling van werkzaamhedenHet lid WESTERVELD (GroenLinks-PvdA) verzoek om een brief van de minister van Asiel en Migratie over de stand van zaken van de onderhandelingen van de Terugkeerverordening, het kabinetsstandpunt en of het kabinet het Cypriotische voorzitterschap aanwijzingen en/of rode lijnen heeft meegegeven, en de geschatte planning van deze onderhandelingen. E.M. Westerveld (GroenLinks-PvdA)
08-04-2026Schriftelijke vragenHet vaststellen van de leeftijd van asielzoekersT.K. Russcher (FVD)
01-04-2026Brief regeringLandenbeleid EritreaG. van den Brink
20-03-2026Brief regeringRapport 'Verkenning nieuwe asielprocedure'G. van den Brink
12-03-2026Schriftelijke vragenHet bericht dat de Dienst Identificatie en Screening Asiel (DISA) stoptE.M. Westerveld (GroenLinks-PvdA)
11-03-2026Nota van wijzigingNota van wijziging G. van den Brink
11-03-2026Nota n.a.v. het (nader/tweede nader/enz.) verslagNota naar aanleiding van het verslagG. van den Brink
03-03-2026Brief regeringLandenbeleid SudanG. van den Brink
Voortgang en context

Wat de cijfers zeggen

Externe data uit CBS Statline, Eurostat en IND die dit doel raakt. Cijfers van verschillende bronnen kunnen voor dezelfde grootheid iets afwijken — zie toelichting onderaan.

Eerste asielaanvragen Nederland (IND maandelijks)
Asielzoekers die voor het eerst een aanvraag indienen — exclusief herhaalde aanvragen, nareis en hervestiging.
2.146personen
Periode: mei 2026
apr 20262.092
mrt 20261.958
feb 20261.958
Herhaalde asielaanvragen Nederland (IND maandelijks)
Asielzoekers die een nieuwe aanvraag indienen na een eerdere afwijzing of intrekking.
161personen
Periode: mei 2026
apr 2026168
mrt 2026153
feb 2026165
Asielaanvragen Nederland (Eurostat maandelijks)
Asielaanvragen per maand — totaal van eerste en opvolgende aanvragen, alle nationaliteiten, leeftijden en geslachten.
2.295personen
Periode: mei 2026
apr 20262.255
mrt 20262.095
feb 20262.110
Eerste-aanleg beslissingen Nederland (Eurostat kwartaal)
Eerste-aanleg-beslissingen op asielaanvragen — toegekend en afgewezen samen, per kwartaal.
4.800beslissingen
Periode: 2026 Q1
2025 Q45.045
2025 Q34.140
2025 Q23.325
Grensweigeringen aan de buitengrens Nederland (Eurostat jaarlijks)
Personen met niet-EU/EFTA-nationaliteit die aan de buitengrens (land/zee/lucht) zijn geweigerd, alle weigeringsgronden samen (ongeldig reisdocument, valse visa, etc.).
2.460personen
Periode: 2025
20242.375
20232.470
20223.140
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Echtgenote / echtgenoot
Echtgenoot of echtgenote, geregistreerd partner of ongehuwd partner.
18.650vergunningen
Periode: 2024
202321.435
202221.845
202116.530
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Humanitaire redenen
Naast toelating op grond van internationale verdragen is het ook mogelijk dat iemand een verblijfsvergunning wordt verleend op grond van nationaal beleid.
12.875vergunningen
Periode: 2024
202311.065
202212.110
202111.720
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Minderjarig kind
Voor kinderen geldt een leeftijdsgrens van 18 jaar.
14.925vergunningen
Periode: 2024
202317.055
202217.040
202112.975
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Overige gezinshereniging
Overige niet eerder genoemde familieleden, bijvoorbeeld ouders of meerderjarige kinderen.
8.635vergunningen
Periode: 2024
20236.850
20226.990
20215.030
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Totaal gezinshereniging / gezinsvorming
Verblijfsvergunning die wordt verleend in verband met gezinshereniging of gezinsvorming.
42.210vergunningen
Periode: 2024
202345.340
202245.870
202134.535
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Totaal verblijfsvergunning regulier
Eerste verleningen verblijfsvergunningen door IND, vanaf 2008. Topics zijn de verschillende verblijfsgronden: asiel, regulier-arbeid, kennismigrant, gezin, studie, etc. Voor AM-12 (procedurevereenvoudiging — hoeveel vergunningen worden verstrekt?) en AM-66 (naturalisatie-pijplijn op tijdelijke vergunningen).
97.255vergunningen
Periode: 2024
2023104.645
2022107.565
202181.165
Verblijfsvergunningen voor bepaalde tijd (eerste verleningen) — Totaal verblijfsvergunningen asiel
Tot en met 2011 inclusief uitgenodigde vluchtelingen (circa 500 per jaar).
31.120vergunningen
Periode: 2024
202327.140
202229.635
202124.705

Over de bronnen. De cijfers hierboven komen uit CBS, Eurostat, IND. Bij dezelfde grootheid (zoals asielaanvragen of eerste-aanleg-beslissingen) kunnen de getallen iets afwijken: Eurostat hanteert EU-brede definities, CBS Statline volgt het Nederlandse statistische kader, en IND en COA rapporteren vanuit hun eigen administratie. Telmoment, peildatum en omschrijving verschillen per bron. Voor uitleg per bron: zie de methodepagina.

Externe toetsing

Wat onafhankelijke instanties constateren

Bevindingen uit rapporten van onafhankelijke instanties die dit doel raken. Het dashboard geeft ze onverkort weer — het oordeel is van de instantie zelf, niet van TRNKL. Waar de bewindspersoon weersproken of toegezegd heeft, staat dat erbij.

OordeelInspectie Justitie en Veiligheid
Quickchecks op telefoons asielzoekers zonder wettelijke basis
De Inspectie Justitie en Veiligheid oordeelt dat de wettelijke grondslag om de inhoud van gegevensdragers zoals telefoons en laptops van asielzoekers te onderzoeken ontoereikend is. De Dienst Identificatie en Screening Asielzoekers (DISA) bekijkt foto's en contactenlijst op telefoons van asielzoekers zonder bevoegd te zijn. De Inspectie oordeelt dat deze 'quickchecks' niet uitgevoerd moeten worden tot die wettelijke basis er is, en wijst erop dat de rechtspositie van asielzoekers nu onvoldoende gewaarborgd is en dat veiligheidssignalen zonder gedegen wettelijke basis moeilijk gebruikt kunnen worden voor vervolging.
ConstateringAlgemene Rekenkamer
Wachttijd asielprocedure 67 weken en screening op terrorisme pas na 2 jaar
De Algemene Rekenkamer constateert dat de gemiddelde wachttijd voor asielzoekers op een besluit van de IND is opgelopen naar 67 weken voor asielzoekers in spoor 4. Per 31 december 2025 wachten 51.790 asielzoekers binnen die groep op een besluit — bijna driekwart (40.350) langer dan 6 maanden (de wettelijke termijn) en ruim de helft (27.370) langer dan 15 maanden. De wet schrijft voor dat een besluit binnen 6 maanden moet worden genomen, maar deze termijn wordt in maar 34 procent van de gevallen gehaald. Vanwege de afspraak om bij invoering van het Europese Asiel- en Migratiepact 73 procent van de IND-capaciteit in te zetten op nieuwe aanvragen, krijgen de huidige 51.790 wachtenden uiterlijk in 2031 een besluit. Tegelijk is de screening op terrorisme onvoldoende effectief omdat dit gemiddeld 2 jaar duurt in plaats van de afgesproken 14 dagen.
ConstateringAlgemene Rekenkamer
Beleidswijzigingen zonder vooraf onderzoek uitvoeringsgevolgen
De Algemene Rekenkamer constateert dat veel doelen die de rijksoverheid voor de korte termijn had gesteld in 2025 niet zijn gehaald en dat veel langetermijndoelen uit zicht zijn — de overheid belooft meer dan ze kan waarmaken. Een specifiek voorbeeld op het migratieterrein is dat de minister van Asiel en Migratie niet altijd vooraf onderzoekt wat de gevolgen van beleidsveranderingen voor de IND zijn. Door uitspraken van rechters moet de IND besluiten grondiger onderbouwen, wat meer tijd kost. Ook constateert de Algemene Rekenkamer breder dat het kabinet bij nieuwe wet- en regelgeving vaak niet in beeld heeft wat de personele gevolgen zijn — bij 38 procent van de 269 onderzochte uitvoeringstoetsen wordt geen of geen duidelijke uitspraak gedaan over personele consequenties, wat de uitvoering van beleid in de knel brengt.